Historia komputerów



1623- Profesor matematyki i astronomii z Uniwersytetu w Tybindze,Wilhelm Schickard,wysyłając list do astronoma Johanna Keplera załącza rysunek zegara, który może wykonać 4 operacje arytmetyczne i wyciągnąć pierwiastek kwadratowy.

1638- W roku tym Blaise Pascal rozpoczął konstruowanie kalkulatora, który oparty był na skomplikowanym zestawie kół zębatych. Wykonał 50 egzemplarzy, ale dopiero po 20 latach maszyna zadziałała poprawnie.

1673- Wilhelm Leibniz opracował kalkulator wykonujący mnożenie i dzielenie. Historycy mają jednak poważne wątpliwości, czy istotnie zdarzenie to miało miejsce. Ważniejszy jest fakt, że W. Leibniz, niezależnie od Isaaca Newtona, opracował rachunek różniczkowy i całkowy.

1833- Profesor astronomii w Cambridge,Charles Babbage,opracowuje maszynę analityczną, operującą na zasadzie "różnic skończonych",zawierała ona jednostkę arytmetyczną i logiczną, pamięć danych, karty do programowania iteracji i jednostkę do zapisywania wyników na kartach perforowanych. Opracował podstawy architektoniczne współczesnych komputerów.

1890- Herman Hollerith skonstruował maszyny rachunkowe do przeprowadzenia spisu powszechnego ludności w Stanach Zjednoczonych,korzystały one z nośników informacji w formie kart perforowanych.

1937- Alan Turing zdefiniował maszynę algorytmiczną. Od 1940 r. uczestniczy w brytyjskim programie konstrukcji maszyny Colossus do rozszyfrowania komunikatów Wehrmachtu. Wiedzę o stosowanych przez Niemców urządzeniach mechanicznego szyfrowania przejęli Brytyjczycy od wywiadu polskiego. W pracach wywiadu od początku lat 30. uczestniczyli polscy matematycy m.in. Marian Rejewski, Jerzy Różycki, Henryk Zygalski.

1940- Niemiec Konrad Zuse i Amerykanin George Stibitz niezależnie opracowują zasady obliczeń zmiennoprzecinkowych. W 1941 r. Zuse konstruuje prototyp maszyny Z3 do takich obliczeń. John Atanasoff i Clifford Berry budują maszynę ABC, operującą w logice boole'owskiej, zawierającą 300 lamp elektronowych i wykonującą jedną operację w 15 sekund.

1943- W roku tym powstał Committee on Large Scale Computing, przekształcony w 1963 r. w IEEE Computer Society. Na Uniwersytecie Pensylwania trwają prace nad maszyną ENIAC (Electronic Numerator, Integrator, Analyser and Computer), zawierająca ponad 17 tys. lamp elektronowych. ENIAC osiągnęła zdolność operacyjną w 1946 r.

1944- Howard Aiken z Harvardu z pomocą IBM konstruuje przekaźnikową maszynę Mark I, wzorowaną na modelu maszyny Babbage'a, wykorzystującą taśmę papierową jako nośnik danych i programu.

1945- Murray Grace Hopper wykrywa pluskwę (bug) w przekaźniku Mark I, co daje początek terminowi debugging. John von Neumann opisuje architekturę maszyny z oddzielnie zapisywanym programem. Idee von Neumanna stają się podstawą konstrukcji wszystkich maszyn, aż do czasów współczesnych. Rok później John von Neumann konstruuje EDVAC (Electronic Discrete Variable Computer).

1947- W roku tym powstaje tranzystor, który od 1953 r. jest podstawowym elementem konstrukcyjnym maszyn liczących. Rozpoczyna działalność Association for Computing Machinery (ACM), największa na świecie organizacja informatyków.

1948- W Warszawie przy Państwowym Instytucie Matematycznym, później przemianowanym na IM PAN, powstaje Grupa Aparatów Matematycznych, która zajęła się budową prototypowych maszyn liczących (ARR - Analizator Równań Różniczkowych, XYZ). W latach 50. grupa ta jako Zakład Aparatów Matematycznych przy IM PAN kontynuowała eksperymentalne konstrukcje ZAM.


1947-52- Pojawiają się liczne prototypy maszyn liczących: IAS, Binac, Edsac, Mark IV. Na ogół są one konstruowane na uczelniach. Murray Grace Hopper opracowuje asembler (assembler), uwalniający programistę od konieczności zapisywania treści programów w postaci ciągu bitów. IBM wprowadza model 701, pojawia się Univac 1, Bull opracowuje Gamma 3. Komputery, ze względu na stosowane w nich zawodne technologie lamp i tranzystorów germanowych, stały się konkurencyjne dopiero po wprowadzeniu do produkcji tranzystorów krzemowych pod koniec lat 50. Na Politechnice Kijowskiej powstaje komputer MESM. Jego twórcą był prof. Lebiediew. Powstaje Centralne Biuro Rozliczeń Przemysłu Węglowego, w latach 70. przekształcone w Centralny Ośrodek Informatyki Górnictwa - COIG.

1954-56- John Backus wraz zespołem inżynierów IBM opracowuje Fortran (Formula Translation) - język programowania wysokiego poziomu. John C. Shaw, Allen Newell i Herbert Simon opracowują Information Processing Language (IPL) do prac nad sztuczną inteligencją. IBM produkuje dysk RAMAC 305 o pojemności 5 MB, złożony z 50 talerzy o średnicy 61 cm.

1957-58- Ken Olsen zakłada firmę Digital Equipment (DEC). W tym samym roku powstaje firma Control Data. Grupa europejskich informatyków i logików opracowuje język Algol (Algoritmic Language). W Laboratoriach Bella powstaje pierwszy modem. Zakład Aparatów Matematycznych PAN uruchamia pierwszą polską maszynę cyfrową XYZ.

1960- Powstaje język COBOL (Common Business - Oriented Language). DEC wprowadza na rynek komputer PDP-1. IBM współtworzy program SABRE do rezerwacji miejsc w samolotach American Airlines.

1961- W Massachusetts Institute of Technology (MIT) powstaje idea komputerów z podziałem czasu, pozwalających wielu użytkownikom na jednoczesne korzystanie z systemu. Na tej samej uczelni Leonard Kleinrock publikuje zasady komunikacji pakietowej. W Elwro Wrocław powstaje Odra 1003 - maszyna szeregowa, tranzystorowa, będąca w całości dziełem polskich naukowców.

1962- Zakład Aparatów Matematycznych przeniesiono do resortu przemysłu maszynowego jako Instytut Maszyn Matematycznych (IMM). Jednostka funkcjonuje w roli instytutu branżowego (Zjednoczenie MERA - IMM MERA). Ross Perot, późniejszy kandydat na prezydenta USA, odchodzi z IBM i zakłada firmę EDS - Electronic Data Systems. Studenci MIT tworzą Spacewar - pierwszą interaktywną grę komputerową na komputery PDP-1. Elwro wdraża do produkcji maszynę UMC-1, opracowaną na Politechnice Warszawskiej przez zespół prof. Antoniego Kilińskiego. Instytut Maszyn Matematycznych (IMM) opracowuje maszynę ZAM 21. Nie rozpoczęto jej masowej produkcji.

1963- Grupa pracowników Zakładu Oprogramowania IMM pod kierownictwem Jana Borowca i Antoniego Mazurkiewicza tworzy Pracownię Metod Translacji. Później, Na podstawie zdobytego w latach 1957-63 doświadczenia przy projektowaniu języków (autokod SAKO) i kompilatorów do nich, zespół angażuje się w opracowanie tzw. systemu typu compiler-compiler, zwanego też metakompilatorem. Było to podejście, które w miarę ewolucji technik tzw. kompilacji krzyżowej dało początek oprogramowaniu do wbudowania (embedded), a wcześniej tzw. środowiskom narzędziowym inżynierii oprogramowania. ICL rozpoczyna działalność w Polsce poprzez sprzedaż komputerów dużej mocy. Amerykański komitet standaryzacyjny kończy prace nad ASCII (American Standard Code for Information Interchange).

1964 IBM wprowadza serię System 360, komputerów kompatybilnych na poziomie programów i urządzeń peryferyjnych. Skonstruowano je na bazie układów scalonych o średniej skali integracji. Komputery 360, działające w systemie szesnastkowym, były wyposażone w system operacyjny OS/360 i kompilator języka programowania PL/1. Wkrótce pojawią się pierwsi dostawcy sprzętu zgodnego z 360 m.in. Amdahl. Seymour Cray opracowuje dla Control Data komputer CDC 6600, korzystający z procesorów z ograniczoną listą rozkazów RISC o długości słowa 15-30 bitów. Thomas Kurz i John Kemeny opracowują w Dartmouth College prosty język programowania Basic.

1965 - DEC wprowadza udany model komputera PDP-8, sprzedany w ponad 50 tys. egzemplarzy. Instytut Maszyn Matematycznych opracowuje maszynę ZAM 41. Próba wprowadzenia jej do produkcji seryjnej nie powiodła się. Jacek Karpiński opracowuje minikomputer KAR-65. Komputer ten nie trafił do produkcji. Ukazują się Maszyny Matematyczne, początkowo jako periodyk organu państwowego zarządzającego wprowadzaniem technik komputerowych do przemysłu. Na początku lat 70 czasopismo zostaje przemianowane na miesięcznik Informatyka.

1966- Producent przyrządów pomiarowych Hewlett-Packard wchodzi na rynek informatyczny. Firma wprowadza komputer 2116A. Texas Instruments oferuje pierwszy kalkulator elektroniczny, drukujący wyniki na taśmie papierowej. Uniwersytet Illinois opracowuje na zamówienie agencji ARPA komputer równoległy Illiac IV.

1967- Powstaje firma Intel założona przez dwóch byłych pracowników Fairchild Semiconductor. Holender Edsger Dijkstra opracowuje zasady programowania strukturalnego. W USA ukazuje się pierwszy numer Computerworld. W Elwro powstaje Odra 1204 - komputer równoległy, sterowany mikroprogramowo z ROM, opracowany w technice statycznej, wyposażony w kompilator Algolu. Powstaje pierwszy radziecki superkomputer - BESM-6.

1968- We współpracy z brytyjską firmą ICL w Elwro powstaje Odra 1304, maszyna zgodna logicznie i programowo z ICL 1904. Była produkowana seryjnie. Wyposażano ją w system operacyjny George i narzędzia ICL do tworzenia aplikacji. Dzięki upowszechnieniu się komputerów Odra powstają pierwsze ZETO - Zakłady Elektronicznej Techniki Obliczeniowej. Wojskowa Akademia Techniczna tworzy Wydział Cybernetyki.

1969- Na szczeblu RWPG zapada decyzja o wspólnym przedsięwzięciu krajów socjalistycznych - "Jednolitym Systemie". Jego celem miało być stworzenie komputerów zgodnych programowo z komputerami IBM, mocą pokrywających zakres znanych wówczas mainframe'ów. Inicjatywa przyjęła miano RIAD (od rosyjskiego słowa "szereg"). Polsce przypada w udziale opracowanie systemu RIAD 30, będącego ekwiwalentem IBM S/360 model 40. Pracowały nad nim IMM i Elwro we współpracy z zakładami w Erewaniu. IBM podejmuje decyzję o niedostarczaniu programów aplikacyjnych razem ze sprzętem. Tak powstaje rynek oprogramowania. Szwajcar Niklaus Wirth opracowuje język programowania Pascal. Douglas Engelbart z Xerox PARC (Palo Alto Research Center) tworzy podstawy hipertekstu (pierwowzoru HTML). Engelbart jest również twórcą myszy komputerowej (1964 r.).

1969-72- Vinton Cerf opracowuje protokół komunikacyjny TCP/IP. Uruchomienie sieci ARPANET, pierwowzoru Internetu, łączącej coraz większą liczbę ośrodków komputerowych. Zakłady w Błoniu opracowują drukarkę wierszową do komputerów Odra. Dennis Ritchie i Ken Thompson z Bell Laboratories pracują nad projektem Multics, którego celem jest stworzenie wielozadaniowego systemu operacyjnego. Bell zrezygnował z projektu po siedmiu latach. Ritchie i Thompson realizowali go dalej, czego efektem jest system Unix.

1970-71- Powstaje relacyjny model bazy danych, opracowany przez Edgara Codda, pracownika IBM. Pojawia się 16-bitowy minikomputer DEC PDP 11/20. Uruchomienie giełdy elektronicznej NASDAQ. IBM wprowadza napęd 8" dysków elastycznych o pojemności 80 KB jako urządzenie peryferyjne do komputerów S/370. W IMM powstają dwa zespoły zajmujące się technikami kompilacji. Zespół Jana Walaska buduje kompilatory COBOL i Pascala. Zespół Stanisława Niewolskiego tworzy kompilator Fortran IV dla RIAD. Prace te podjęto, by możliwe było samodzielne opracowywanie i rozpowszechnianie kolejnych języków oprogramowania oraz tworzenie przy ich użyciu programów systemowych i aplikacyjnych.

1972- W laboratoriach PARC powstaje obiektowy języka programowania Smalltalk, stworzony przez Alana Kaya. Powstają firmy: SAP, Cray Research. Nolan Bushnell zakłada Atari. Odra 1305 jest największą maszyną produkowaną w Polsce.

1973- Na Targach Poznańskich prezentowany jest prototyp komputera RIAD - wspólne dzieło konstruktorów z Wrocławia, Warszawy i Erewania. Ten egzemplarz zbudowano z użyciem wielu elementów importowanych z Zachodu. W rezultacie szybkość działania tej maszyny była porównywalna z oryginałem IBM, opracowanym w USA w latach 1965-66. Dennis Ritchie opracowuje język C. Robert Metcalf z Xeroxa tworzy podstawy Ethernetu. Powstaje Odra 1325, minikomputer zgodny z ICL 1925. Meramat wdraża do produkcji napęd taśmowy PT5.

1974- Na rynku pojawiają się pierwsze komputery dla użytkowników indywidualnych R2E, TRS-80, Altos, Altair. Tandem-16 - pierwszy komputer odporny na uszkodzenia sprzętowe. Zespół programistów Elwro testuje w części spolonizowaną wersję systemu OS/360 o nazwie OS/JS Rel. 1. Z powodu niezgodności ze specyfikacją jednej z instrukcji RIAD próba uruchomienia udaje się dopiero na początku 1975 r.

1975- We wrocławskim środowisku naukowym uruchomiono aplikację zdalnego dostępu do bazy danych bibliograficznych. Działała ona do końca lat 80. Przeprowadzona jest pierwsza demonstracyjna sesja zdalnego przetwarzania z użyciem oprogramowania IBM Virtual Machine Facility/370. Od Poczty Polskiej wydzierżawiono linię telefoniczną z IMM do stoiska na Targach Poznańskich. Oprogramowanie IBM Virtual Machine Facility/370 jest wykorzystywane przez Śląski oddział IMM, który do 1977 r. zajmował się lokalizacją procesora komunikacyjnego JS 8361. Procesor ten zgodny z IBM 3704 opracowano we wrocławskim Elwro. Zakłady w Błoniu produkują drukarkę mozaikową.

1976- Departament Obrony USA ogłasza przetarg na opracowanie środowiska i języka do produkcji oprogramowania, które ma być wbudowane w postaci sterowników do dział okrętowych, stacji radiolokacyjnych, wyrzutni rakietowych. W konkursie wygrywa zespół reprezentujący kilka wydziałów informatyki uczelni francuskich. Ostatecznie Departament Obrony zatwierdza specyfikację wynikową języka ADA oraz związane z nim środowisko programistyczne. Cray 1 - pierwszy komputer wektorowy do intensywnych obliczeń numerycznych. Zilog wprowadza na rynek procesor Z80. Opracowanie dyskietki 5,25" przez firmy Wang i Shugart. Larry Ellison zakłada firmę Oracle. Zakład KFAP w Krakowie rozpoczyna produkcję napędu dyskietek 8".

1977- Pojawia się komputer Apple 2. Dwa lata później robi on furorę dzięki wprowadzeniu arkusza obliczeniowego VisiCalc. Centrum Obliczeniowe PAN, istniejące od 1961 r., zostaje przekształcone w Instytut Podstaw Informatyki PAN.

1978-79- Grupa specjalistów, głównie nauczycieli akademickich zatrudnionych na wydziałach informatyki i matematyki z Wrocławia, Krakowa, Łodzi, Warszawy i Poznania, zakłada czasopismo Fundamenta Informatica, publikujące prace z informatyki teoretycznej w języku angielskim. Bob Metcalf zakłada 3Com. W USA powstaje sieć poczty elektronicznej CompuServe. Powstaje FEP 2 zgodny z IBM 370. 1980 Seagate wprowadza pierwszy dysk twardy 5 MB do komputerów osobistych. Microsoft tworzy pierwowzór DOS-u. Ronald Reagan, prezydent USA, ogłasza program wykorzystania zaawansowanych technologii, by rozszerzyć wyścig zbrojeń na przestrzeń okołoziemską. Jednym z efektów inwestycji jest opracowanie standardów tzw. mission critical systems i upowszechnienie technologii CASE.

1981 IBM dostarcza pierwszy Personal Computer (PC) z 16-bitowym procesorem 8088, pracującym z częstotliwością 4,7 MHz pod kontrolą DOS. Powstaje Polskie Towarzystwo Informatyczne (PTI). Pierwszym prezesem jest prof. Władysław Turski. Sony opracowuje dyskietkę 3,5". Można na niej zapisać 720 KB. W Elwro powstaje R34 zgodny z IBM 370.

1982 Powstają: Compaq, Sun i Lotus. Sinclair Research rozpoczyna sprzedaż ZX Spectrum 48. Od dwóch lat jest już na rynku ZX 80. W Polsce pojawiają się pierwsze komputery PC. W Narodowym Banku Polskim powstaje jedna z pierwszych w Polsce sieci rozległych. Łączyła ona komputery MERA-100 w oddziałach banków z komputerem RIAD32.

1983- Bjarne Stroustroup opracowuje C++. Borland wprowadza Turbo Pascal. Microsoft wprowadza edytor Word dla DOS. Apple rozpoczyna sprzedaż komputerów Lisa - pierwszych z graficznym interfejsem użytkownika. Rok później debiutuje Macintosh.

1984- Microsoft prezentuje system operacyjny Windows. Pojawia się pierwszy komercyjny napęd CD-ROM. Hewlett-Packard wprowadza na rynek pierwszą drukarkę laserową LaserJet.

1985 Pierwsza encyklopedia Grolier w wersji na CD-ROM. Zakłady w Błoniu rozpoczynają produkcję komputerów 16-bitowych Mazovia 1016 i 32-bitowych Mazovia 2032, zgodnych z IBM PC.

1986- Daniel Hillis z Thinking Machines przedstawia komputer masowo równoległy Connection Machine, zawierający 16 tys. procesorów. Intel wprowadza procesor 80386. IMM opracowuje i produkuje komputer Tele-SM, odpowiednik DEC PDP-11.

1987- IBM proponuje alternatywę dla PC w postaci komputera PS/2 z procesorem 386, kartą graficzną VGA, myszą, napędem dyskietek 3,5" oraz systemem DOS lub OS/2 (opracowanym wspólnie z Microsoftem). Microsoft prezentuje arkusz kalkulacyjny Excel.

1988- Wirus stworzony przez Roberta Morrisa unieruchamia ok. 6 tys. spośród 60 tys. komputerów podłączonych do sieci ARPANET. IBM wprowadza system AS/400 opracowany przez Franka Soltisa. Powstaje polski edytor tekstu TAG.

1989- Anglik Tim Berners-Lee rozpoczyna w CERN badania nad uniwersalną wymianą danych w sieci Internet. Rok później powstaje protokół HTTP. Nazwa World Wide Web pojawia się w 1991 r. Polskie środowisko akademickie otrzymuje dostęp do sieci EARN. Na rynek trafia procesor 486. Silicon Graphics i Autodesk prezentują pierwsze zastosowania wirtualnej rzeczywistości.

1990- IBM prezentuje stacje robocze RS/6000 z procesorami RISC. Ministerstwo Finansów zawiera kontrakt z firmą Bull na wykonanie systemu informatycznego Poltax. Microsoft wprowadza ikony do Windows 3.0. Jesienią ukazuje się pierwszy numer Computerworld Polska. Unisys, LOT i Pekao SA zakładają spółkę Unilot.

1991- Linus Thorvalds opracowuje system operacyjny Linux. Motorola, IBM i Apple zawierają porozumienie w celu opracowania nowego procesora RISC PowerPC. Sprzedaż komputerów Apple na polskim rynku rozpoczęła firma Jabłko Ltd., w dwa lata później przemianowana na SAD IMC. Początek projektu ALSO - systemu informatycznego dla Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej. Polskie przedstawicielstwo otwiera Digital Equipment. Po raz drugi w ciągu 70 lat polskie przedstawicielstwo otwiera IBM. Wcześniej firma założyła filię w Polsce w 1923 r. (jeszcze jako CTR). Biuro w Polsce otwiera też Hewlett-Packard. W pierwszym roku działalności obroty firmy osiągnęły wartość ok. 1 mln USD.

1992- Uruchomienie telefonii komórkowej NMT - Centertel. Polska wersja Mac OS. W tym czasie pojawia się również Windows 3.1 przeznaczony dla krajów naszego regionu. System Microsoftu nie ma jeszcze polskego menu, ale obsługuje polskie znaki diakrytyczne. Powstają polskie oddziały Della i Oracle'a. Pod koniec roku biuro w Warszawie otwiera Microsoft.

1992- Pierwszy rok akademicki we Francusko-Polskiej Wyższej Szkole Technik Informatyczno-Komunikacyjnych w Poznaniu, założonej z inicjatywy koncernu France Telecom i Ministerstwa Edukacji Narodowej. Rok później rozpoczęłą działalność Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych w Warszawie.

1993- Microsoft wprowadza Windows NT. Do sprzedaży trafiają polskie wersje Word i Excel. Z Wordem konkuruje edytor QR-Tekst firmy Malkom. Przedstawicielstwa otwierają Sun Microsystems i Compaq. Siemens kupuje za ok. 38,5 mln USD 80% akcji ZWUT i Elwro. Powstaje Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji (PIIiT).

1994- Powstaje Netscape Communications Polskie biura otwierają Informix i Novell. Krajowa Izba Rozliczeniowa uruchamia ELIXIR - system elektronicznych rozliczeń międzybankowych. Upada firma InterAms II, świadcząca usługi informatyczne dla administracji publicznej i banków. Uchwalona przez Sejm Ustawa o prawie autorskim miała ograniczyć piractwo komputerowe. Iomega wprowadza na rynek czytnik dysków ZIP o pojemności 25 i 100 MB. Optimus debiutuje na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Odbywa się I Kongres Informatyki Polskiej w Poznaniu.

1995- Rozpoczyna się informatyzacja Głównego Urzędu Ceł. Projekt zarzucono w połowie 1998 r. Sun przedstawia światu język Java. Microsoft wprowadza Windows 95. Pojawia się embrionalna wersja portalu internetowego Yahoo! Ministerstwo Finansów i firma Bull kończą współpracę. Na polskim rynku pojawiają się 3Com, Cisco i SAP.

1996- Rozstrzygnięto przetarg na budowę sieci telefonii komórkowej GSM. Kontrowersje wzbudza propozycja wprowadzenia opłat za ruch na łączach internetowych. Początek fuzji na krajowym rynku teleinformatycznym. ComputerLand kupuje firmy Elba i CSBI. Prokom przejmuje firmy Koma-Technimex, Multitrade i PAGI. Microsoft rozdaje przeglądarkę internetową Internet Explorer 3.0.

1997- W listopadzie rozpoczyna się projekt KSI ZUS - systemu informatycznego dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Głównym wykonawcą zostaje Prokom Software. Komputer IBM Deep Blue wygrywa z arcymistrzem szachowym Garri Kasparowem. Po raz pierwszy nagradzamy polskie przedsiębiorstwa i urzędy tytułem: Lider Informatyki Computerworld.

1998-99- Compaq kupuje DEC za 9 mld USD. Odbywa się II Kongres Informatyki Polskiej. Apple wprowadza rewolucyjny komputer iMac - bestseller na rynku komputerów osobistych. Rozpoczyna się era e-biznesu.