GNOME
GNOME (ang. GNU Network Object Model Environment) jest graficznym środowiskiem użytkownika opartym na systemie X Window System oraz widgetach GTK+ i GDK. Działa na większości systemów typu Unix.
Informacje ogólne
GNOME stanowi część projektu GNU.
Projekt został rozpoczęty w sierpniu 1997 roku przez Miguela de Icaza w celu stworzenia w pełni wolnodostępnego graficznego środowiska użytkownika dla systemu GNU/Linux, jako alternatywa dla środowiska KDE, opartego o bibliotekę Qt (do listopada 1997 nie będącą wolnym oprogramowaniem).
Większa część środowiska GNOME została napisana w czystym C. Możliwe jest jednak tworzenie aplikacji GNOME w innych językach programowania dzięki możliwościom bibliotek opakowujących wywołania (ang. wrappers) - m.in. Python, C++, C#, Ada95, Perl, Ruby.
Cele
Projekt GNOME dostarcza dwóch rzeczy: środowiska graficznego GNOME, stanowiącego intuicyjny i atrakcyjny pulpit dla użytkowników końcowych, oraz platformy rozwojowej GNOME, zespołu bibliotek koniecznych dla budowania aplikacji, które integrują się z tym środowiskiem.
Silny nacisk położony jest na prostotę oraz wygodę obsługi, a co za tym idzie - internacjonalizację i ułatwienia dostępności.
Organizacja
Rozwój projektu GNOME jest dosyć luźno zorganizowany, podobnie jak inne projekty wolnego oprogramowania. Większość dyskusji na temat rozwoju środowiska prowadzona jest w otwartych listach dyskusyjnych.
W sierpniu 2000 r. utworzona została Fundacja GNOME, zajmująca się zadaniami administracyjnymi, kontaktami z prasą oraz stanowiąca punkt kontaktowy dla firm zainteresowanych rozwojem lub dystrybucją GNOME'a.
Platformy, na których działa GNOME
Początkowo przeznaczone dla GNU/Linuksa, środowisko GNOME może obecnie pracować na wielu systemach typu Unix (*BSD, AIX, IRIX, HP-UX). Zostało także zaadoptowane przez firmę Sun Microsystems jako standardowe środowisko graficzne dla jej dwóch systemów operacyjnych - Solaris (zastępując przestarzałe CDE) oraz Sun Java Desktop System.
Istnieje także port GNOME'a dla środowiska Cygwin, dzięki czemu może ono pracować w systemie Microsoft Windows. Udało się je także skompilować w systemie Mac OS X.
Wersje środowiska
Każdy element składający się na projekt GNOME posiada swoją własną numerację wersji i harmonogram wydań. Jednakże autorzy tych modułów współdziałają w celu wydania pełnej stabilnej wersji środowiska GNOME co około sześć miesięcy. Poniższa tabela zawiera tylko informacje o pełnych wydaniach stabilnych, wydania niestabilne zostały pominięte.
Wersja- Data- Opis
sierpień 1997 Ogłoszenie rozpoczęcia projektu GNOME.
1.0- marzec 1999- Pierwsze główne wydanie.
1.0.55- październik 1999- "October GNOME"
1.2- maj 2000- "Bongo GNOME"
1.4- kwiecień 2001- GNOME "Tranquility". Ostatnie wydanie oparte o GTK+ 1.x.
2.0- czerwiec 2002- Pierwsze wydanie oparte o GTK+ 2.x.
2.2- luty 2003- Usprawnienia menedżera plików i obsługi multimediów.
2.4- wrzesień 2003- Przeglądarka Epiphany, ułatwienia dostępności.
2.6- marzec 2004- Nowy Nautilus z trybem "spatial", nowe okno dialogowe wyboru plików.
2.8- wrzesień 2004- Integracja z klientem pocztowym Evolution, VNC, ulepszone narzędzia administracyjne.
2.10- marzec 2005- Integracja z odtwarzaczem Totem, ripperem CD Sound Juicer, LiveCD.
2.12- wrzesień 2005- Nowy domyślny motyw Clearlooks, dodano przeglądarkę dokumentów Evince oraz Keyring Manager – program do zarządzania hasłami. Oparcie o GTK+ 2.8.
2.14- marzec 2006- Poprawiona wydajność, łatwiejsze wyszukiwanie, dodano klienta VoIP – Ekigę oraz aplet Deskbar.
2.16- wrzesień 2006- Poprawienie wydajności. Dodano m.in. Tomboya – aplikację do robienia notatek oraz wsparcie kompozycji w Metacity. Wydanie oparte o bibliotekę GTK+ 2.10.
Architektura
Środowisko GNOME składa się z wielu mniejszych projektów. Najistotniejsze z nich wymieniono poniżej:
GNOME 2.10 w Linux Madrake
ATK – biblioteka odpowiedzialna za ułatwienia dostępności,
Bonobo – technologia pozwalająca na osadzanie komponentów oprogramowania i złożone dokumenty,
GConf – do przechowywania ustawień aplikacji,
GNOME VFS – wirtualny system plików,
GNOME Keyring – system bezpieczeństwa dla GNOME,
GNOME Print – ujednolicona obsługa drukowania dla aplikacji GNOME,
GStreamer – podstawowa biblioteka obsługi multimediów,
GTK+ – biblioteka widgetów,
libxml – biblioteka zapewniająca obsługę XML,
ORBit – ORB dla CORBA,
Pango – wyświetlanie czcionek międzynarodowych,
Zasady tworzenia interfejsu użytkownika (ang. Human Interface Guidelines) – specyfikacje opracowane przez Sun Microsystems, uściślające zasady tworzenia przyjaznych dla użytkownika aplikacji GNOME.
Główne aplikacje
AbiWord – procesor tekstu,
Anjuta – środowisko programistyczne,
Epiphany – przeglądarka internetowa oparta o silnik Gecko, ten sam, który stosuje Mozilla Firefox (wcześniej była stosowana przeglądarka Galeon),
Evolution – program pocztowy i zarządca informacji osobistej, zbliżony funkcjonalnie do Microsoft Outlook,
Gaim – komunikator,
gedit – edytor tekstu,
GIMP – rozbudowany edytor grafiki (na potrzeby którego powstała niegdyś biblioteka GTK+, tj. The GIMP Toolkit),
Glade – program do tworzenia graficznego interfejsu użytkownika,
GNOME Terminal – emulator terminala,
GnuCash – aplikacja finansowa,
Gnumeric – arkusz kalkulacyjny,
Metacity – menedżer okien (wcześniej Sawfish, jeszcze wcześniej Enlightenment),
MrProject – program do zarządzania projektami i planowania,
Nautilus – menedżer plików (wcześniej GMC),
Sound Juicer – ripper CD,
Tomboy – aplikacja do tworzenia notatek,
Totem – odtwarzacz filmów.
Krytyka
Niektórzy użytkownicy uważają, że stosowane w projekcie podejście programistów kładące znaczny nacisk na prostotę i wygodę obsługi prowadzi w znacznym stopniu do ograniczenia możliwości wykorzystania zasobów systemu operacyjnego przy użyciu tego środowiska graficznego.