XP-podstawy cz.2
Rozdział 6.
Internet
Czym jest internet?
Internet — globalna sieć komputerowa — nie jest zbudowany w oparciu o jeden centralny komputer, który zarządza przesyłaniem informacji. Przeciwnie — udostępnione zasoby są rozrzucone pomiędzy miliony pojedynczych, przyłączonych do sieci komputerów. Podstawową potrzebą użytkowników tych komputerów jest chęć komunikacji z innymi użytkownikami sieci; najlepiej żeby była to komunikacja łatwa i przystępna.
Internet w obecnych czasach to nie tylko wiele połączonych ze sobą komputerów, to nowa forma porozumiewania się ludzi. Forma, która udostępniła nam gigantyczne możliwości i która jest w stanie zmienić obraz świata.
Jedną z największych zalet tej technologii jest jej powszechna dostępność. Użytkownicy komputerów mogą się przyłączyć do internetu, wystarczy że mają odpowiedni system operacyjny (na przykład Windows XP) i modem.
Windows XP umożliwia współdzielenie połączenia internetowego. W rezultacie, aby podłączyć do internetu pozostałe komputery sieci lokalnej, nie trzeba kupować dodatkowego okablowania, modemów lub innego sprzętu.
Podłączenie do internetu ma również drugą ciemną stronę. Nie poddający się kontroli urzędników internet pełny jest seksu, przemocy i nielegalnych lub szkodliwych informacji. Stwarza również zagrożenie dla bezpieczeństwa Twojego komputera. Osoby z zewnątrz mogą poprzez internet wykraść lub zmodyfikować dane. Korzystanie z internetu, choć ułatwiające zachowanie anonimowości, wymaga (jak każda inna forma życia społecznego) przestrzegania podstawowych reguł i zasad, w tym zasad związanych z bezpieczeństwem.
Z przedstawionego w poprzednim rozdziale opisu działania sieci komputerowej wynika raczej coś dokładnie odwrotnego — koszmar i chaos narastający wraz ze stopniem skomplikowania sieci. Aby nad tym zapanować, wprowadzono kilka tzw. usług sieciowych, których zadaniem jest zapewnienie łatwej komunikacji z innymi użytŹkowŹniŹkaŹmi sieci bez zbędnej znajomości takich danych jak: adres komputera, maska podsieci czy też trasy routingu. Oprogramowanie realizujące usługi sieciowe składa się z dwóch „części”: serwera i klienta. Użytkownicy, o ile nie są administratorami sieci, nie muszą zajmować się częścią serwerową oprogramowania, dlatego w dalszych rozważaniach dla uproszczenia szczegółowo omówimy tylko ważne dla klienta (użytkownika) aspekty korzystania z usług.
Poniżej opiszemy kilka podstawowych usług, z którymi zapewne i Ty już zdążyłeś się spotkać przy okazji „surfowania” w internecie. Być może korzystałeś z nich, zupełnie nieświadomie, nie zdając sobie sprawy z ich istnienia.
World Wide Web (WWW)
WWW to skrót od angielskich słów World Wide Web, czyli ogólnoświatowej pajęŹczyny. WWW jest najczęściej wykorzystywaną usługą internetową. Dla wielu użytkowników WWW i internet to synonimy. Jednak naprawdę WWW stanowi tylko część wszystkich możliwości, jakie oferuje internet. Dzięki tej usłudze możemy przeglądać strony, ściągać pliki, przeglądać te udostępniane przez inne komputery. Podobnie jak w przypadku innych usług, aby korzystać z WWW, potrzebny jest komputer pełniący rolę serwera i udostępniający odpowiedni serwis WWW. Pierwszym serwerem WWW na świecie był serwer znajdujący się w CERN pod Genewą (European Laboratory for Particle Physics). Obecnie na świecie dostępnych jest kilka milionów różnych serwerów WWW.
Protokołem usługi WWW jest HTTP (ang. HyperText Transfer Protocol) — protokół transferu hyperŹtekstowego. Hypertekst jest specjalnym rodzajem formatu plików tekstowych, umożliwiającym m.in. dołączanie do plików tekstowych elementów graficznych, multimedialnych, dźwiękowych i linków .To właśnie możliwość umieszczania odwołań do inny dokumentów jest główną zaletą dokumentów hypertekstowych. Dzięki temu, w jednym dokumencie można umieścić odwołania do dowolŹnego dokumentu znajdującego się gdziekolwiek w internecie.
Dokument hypertekstowy opublikowany w internecie nazywa się stroną WWW. Skoro każda z nich może być powiązany z dowolną inną stroną, strony WWW tworzą gigantyczną pajęczynę dokumentów o światowym zasięgu i niewyobrażalnym bogactwie przechowywanych informacji.
Do oglądania stron WWW potrzebny jest specjalny program — przeglądarka internetowa. Jedną z popularniejszych przeglądarek jest automatycznie instalowany z systemem Windows XP internet Explorer.
Wyszukiwanie informacji w internecie
Niektóre osoby decydują się na kupno komputera głównie dla uzyskania dostępu do internetu. Nic dziwnego — dzięki internetowi możesz wysyłać listy elektroniczne do przyjaciół na całym świecie. Możesz też sprawdzać program kin i teatrów. Możliwości internetu wydają się być nieograniczone. Jedynym problemem jest fakt, że trzeba wiedzieć, gdzie poszukiwane dane się znajdują. Z pomocą w rozwiązaniu tego problemu przychodzą nam wyszukiwarki internetowe. Obecnie do dyspozycji użytkowników internetu jest co najmniej kilkanaście różnych serwisów służących do poŹszukiwania informacji. Najpopularniejsze to: www.yahoo.com, www.altavista.com oraz www.google.com. Często używanymi są wyszukiwarka infoseek oraz Archie. Ta ostatnia służy do poszukiwania interesujących nas plików na serwerach FTP.
Wszystkie wyszukiwarki działają według tego samego schematu. Część oprogramowania znajdująca się na odpowiednim serwerze przeszukuje zasoby internetu oraz indeksuje je we własnej bazie danych. Informacje grupowane są na podstawie zawartości stron oraz słów kluczowych umieszczonych w znacznikach meta kodu HTML.
Najbardziej zaawansowane wyszukiwarki posługują się różnymi algorytmami mającymi na celu zoptymalizowanie procesu wyszukiwania, tak aby w efekcie użytkownik dostał wyłącznie to, czego oczekiwał. Zwykle jednak proces wyszukiwania informacji kończy się wynikiem informującym o znalezieniu setek tysięcy stron zawierających treści, które podaliśmy jako warunek wyszukiwania. Niestety 99% podanych stron zupełnie nie jest poświęcona interesującemu nas tematowi. Co należy zrobić, żeby odfiltrować strony, które nas nie interesują?
Najważniejsze jest odpowiednie formułowanie zapytań skierowanych do wyszukiwarki. Powinniśmy używać wyrazów, które w możliwie najbardziej jednoznaczny sposób identyfikują interesujący nas problem, a unikać wyrazów bez znaczenia, spójników itd. Jeśli to nie pomoże, kolejną możliwością jest użycie opcji zaawansowanego wyszukiwania.
Dokładnemu omówieniu zagadnień opisanych w tym rozdziale, w tym wyszukiwania informacji w internecie, poświęcono osobne książki. Czytelników zainteresowanych możliwościami internetu odsyłamy do książki „ABC Internetu” opublikowanej przez wydawnictwo Helion.
Domain Name Services (DNS)
DNS należy do jednej z podstawowych usług internetowych. Trudno byłoby sobie bez niej wyobrazić korzystania z sieci.
W poprzednim rozdziale pisaliśmy, że każdy komputer w sieci, posługujący się protokołem TCP/IP, musi posiadać własny, niepowtarzalny adres IP oraz że posiadanie takiego adresu jest warunkiem wystarczającym do korzystania ze wszystkich dobrodziejstw sieci.
W zasadzie jest to prawdą — pojawia się jednak mały problem. Otóż wyobraźmy sobie sytuację, w której posiadamy kilku przyjaciół i każdy z nich ma komputer podłączony do internetu. Oczywiście każdy z nich ma własny adres IP, dzięki któremu można się z nim komunikować. Ponieważ, jak wspominaliśmy, adres IP jest liczbą 32-bitową zapisaną w postaci czterech cyfr z zakresu od 0 do 255 rozdzielonych kropkami, dlatego dla każdego naszego znajomego musimy zapamiętać kilka takich liczb. I tak, np. rozmawiając z Adamem będziemy pamiętali, że ma on adres 192.168.100.1, Marek 10.10.156.234, Małgosia 232.126.234.67 itd. Jeśli posiadamy więcej znajomych, to prostsze byłoby pójście do nich w odwiedziny, niż przesłanie informacji siecią!
Dzięki usłudze DNS nie musimy sobie zaprzątać głowy takimi „drobnostkami” jak adres IP. Zamiast tego możemy używać intuicyjnych adresów składających się z wyrazów lub ich połączeń. Oczywiście aby było to możliwe, musi być spełnionych kilka warunków. Po pierwsze, nasz komputer musimy poinstruować, jak zamienić łatwe do zapamiętania przez nas adresy na odpowiadające im numery IP.
Jednym z elementów konfiguracji protokołu TCP/IP w systemie Windows XP jest skonfigurowanie usługi DNS. W większości wypadków konfiguracja sprowadza się do podania adresu serwera DNS, który będzie podawał naszemu komputerowi nazwę domenową odpowiadającą adresowi IP. Oczywiście musimy wpisać adres IP tego komputera, a nie jego nazwę. Możemy wprowadzić dowolną ilość adresów serwerów DNS, jednak w praktyce wystarczają dwa lub trzy.
Jedyne, czego potrzebujemy, żeby na naszym domowym komputerze korzystać z usługi DNS, to posiadanie przynajmniej jednego adresu takiego serwera. Osoby łączące się z internetem za pośrednictwem modemu i korzystające z numeru dostępowego TP SA, nie muszą znać tego adresu. Komputer sam prawidłowo skonfiguruje się podczas nawiązywania połączenia, a to dzięki kolejnemu protokołowi nazywanemu PPP (ang. Point to Point Protocol). Użytkownicy posiadający stałe połączenie z siecią, o adresy serwera DNS powinni zapytać administratora sieci (przy okazji można zapytać o kilka innych, również potrzebnych danych: adres IP, maskę podsieci i bramę domyślną). Użytkownicy sieci lokalnych, w których działa serwer DHCP nie powinni wpisywać w tej zakładce żadnych informacji. W przypadku, kiedy musimy ustawienia sieci konfigurować ręcznie, należy podać adresy serwerów DNS w kolejności, w jakiej mają być przeszukiwane. Aby wywołać okno dialogowe pokazane na rysunku 8.1, należy wybrać odpowiednie połączenie sieciowe, z listy dostępnych Zadań sieciowych wybrać Zmień ustawienia dla tego połączenia (lub nacisnąć prawy przycisk myszy i z menu kontekstowego wybrać opcję Właściwości), zaznaczyć obecną na zakładce Sieć Protokół TCP/IP i nacisnąć przycisk Właściwości.
Jak działa DNS?
System DNS jest rozproszoną, hierarchiczną bazą danych. Każdy serwer DNS zawiera informacje o wielu tysiącach adresów komputerów i odpowiadającym im nazwom.
Układ bazy danych DNS przypomina swoją strukturą drzewo — na samym szczycie jest „.” (nazywana root, czyli korzeń), następnie domeny najwyższego rzędu: org (dla organizacji typu non-profit), com (dla firm), edu (dla instytucji edukacyjnych), net (dla instytucji zajmujących się siecią), gov (instytucje rządowe) itd. Domenami najwyższego rzędu są również skróty państw, np. pl charakterystyczna domena dla Polski. Następnie zaczynają się poddomeny, podpoddomeny itd.
Przeszukiwanie domen w celu konwersji nazwy na adres IP odbywa się od domeny root w kierunku poddomen.
Tak więc, jeśli chcemy połączyć się np. z komputerem o nazwie adam.klasa.katoŹwice.pl, to nasz komputer najpierw musi zamienić tę nazwę na odpowiadający jej adres. W tym celu wykonuje kilka czynności:
• Sprawdza, czy sam posiada informacje o tym komputerze, przeszukując pewne pliki systemowe (w systemie Windows XP są to pliki hosts.sam i lmhosts.sam). Jeśli znajdzie w nich adres danego komputera, to cały proces się kończy. Ponieważ jednak standardowo pliki te nie zawierają żądanych informacji, więc przeszukiwanie musi odbywać się dalej.
• Komputer wysyła zapytanie do preferowanego serwera DNS. Jeśli zawiera on potrzebne informacje, to przesyła je nam z powrotem; jeśli nie, to on z kolei wysyła zapytanie do jednego z serwerów domeny root o serwery nazw obsługujące w naszym przypadku domenę „pl” Następnie wysyła pytanie do serwera DNS obsługującego domenę „pl” o serwer DNS obsługujący domenę „katowice” itd. W końcu dochodzimy do serwera DNS, w którym znajduje się wpis dotyczący komputera o nazwie Adam, co kończy cały proces.
Drugą ważną funkcją DNS jest konwersja adresów IP na nazwy komputerów. Cały proces konwersji odbywa się podobnie, jak opisany powyżej za pomocą mechanizmu nazywanego odwrotnym DNS (ang. Reverse DNS). Za odwrotny DNS odpowiedzialna jest domena typu in-addr.arpa. Z niej następują powiązania do kolejnych pól adresów IP.
Na pierwszym etapie komputer na podstawie informacji z in-addr.arpa znajduje serwer zawierający informację o klasie A adresu IP, z niego otrzymuje dane o serwerze dla klasy B dla danego adresu itd.
Adresy internetowe
Zbierzmy razem informacje na temat samych adresów stosowanych w internecie. Mają one postać: http://www.nazwa.com/. Nazwę taką należy czytać od tyłu. Tak więc pierwszy człon, (w tym przypadku .com) oznacza domenę główną, czyli przynależność danego adresu do określonej grupy nazw.
Przyjęło się, że typ domeny głównej (a więc pierwszy człon adresu) wskazuje na charakter instytucji właściciela serwera:
• com — przedsiębiorstwo,
• edu — instytucja edukacyjna,
• gov — instytucja rządowa,
• int — instytucja międzynarodowa,
• mil — organizacja militarna,
• net — instytucje związane z sieciami komputerowymi,
• org — organizacja niedochodowa.
Kolejnym elementem jest właściwa nazwa, która musi być unikalna wśród wszystkich adresów zarejestrowanych w danej domenie. Dalej znajdują się dwa oznaczenia informujące o tym, z jakim protokołem mamy do czynienia: www to ogólne oznaczenie stron WWW, a http:// instruuje przeglądarkę, że następujący po tym elemencie adres jest w rzeczywistości adresem strony internetowej. Jeżeli jeszcze jakiś występuje element między frazą www (lub http://), a nazwą właściwą, na przykład: www.news.nazwa.com (lub http:// news.nazwa.com/), to jest to wewnętrzny adres, przypisany tylko i wyłącznie do danego serwera i może być zdublowany w przypadku innego serwera zarejestrowanego w obrębie danej domeny głównej.
Nazwy komputerów nie mogą zawierać żadnych innych znaków poza literami alfabetu angielskiego (od a do z, bez znaków narodowych) oraz cyframi. Pojedynczy człon nazwy nie może zawierać znaku odstępu (spacji), a jego długość jest limitowana do 22 znaków.
Poczta elektroniczna
Jedną z najczęściej wykorzystywanych usług internetowych jest poczta elektroniczna (popularny e-mail). Podobnie jak w przypadku innych usług internetowych, program umożliwiający korzystanie z poczty elektronicznej składa się z dwóch części — klienta i serwera. Aby móc skorzystać z poczty, musimy zainstalować odpowiedniego klienta oraz posiadać konto na serwerze poczty elektronicznej.
Dziś z łatwością można znaleźć kilkaset darmowych serwerów pocztowych (np. http://www.hotmail.com/ lub www.wp.pl). Właściwie jedynymi niedogodnościami z nimi związanymi jest ograniczenie rozmiaru przechowywanych na koncie wiadomości (na ogół do 2 – 5 MB) oraz to, że okresowo będziemy dostawać wiadomości zawierające reklamy różnych firm lub częściej, że do wiadomości wysyłanych przez nas będą dołączane krótkie reklamy.
Jeżeli nie chcemy zgodzić się na powyższe ograniczenia lub szybkość przesyłania danych pomiędzy serwerem a naszym komputerem nie jest wystarczająca, warto rozważyć założenie płatnego konta. Zazwyczaj jest to jednorazowy wydatek rzędu 100 – 200 zł.
Po założeniu konta e-mail musimy odpowiednio skonfigurować należącą do klienta część oprogramowania poczty elektronicznej. Najczęściej wykorzystywanymi klientami poczty są programy Outlook Express, Microsoft Outlook i Netscape Messenger. Aby skonfigurować usługę poczty, musimy wpisać nazwę użytkownika, adres poczty oraz adresy serwerów obsługujących pocztę przychodzącą (incoming mail(POP3,IMAP) serwer) oraz wysyłaną (outgoing mail(SMTP) serwer). Konfiguracja instalowanego wraz z systemem Windows XP programu Outlook Express została opisana w punkcie „Konfiguracja programu Outlook Express”
Wiadomości możemy odczytywać, korzystając z dwóch protokołów pocztowych: POP3 lub IMAP. Pierwszy jest znacznie prostszym i powszechnie wykorzystywanym. Dzięki niemu komputer po uzyskaniu połączenia ściąga wszystkie wiadomości do naszej lokalnej skrzynki pocztowej. Ściągnięte wiadomości możemy w dowolnej chwili odczytywać bez konieczności ponownego połączenia się z serwerem. Protokół ten utrudnia korzystanie z poczty w przypadku, kiedy odbieramy ją na różnych komputerach. Raz ściągnięte wiadomości mogą być usunięte z serwera lub po wybraniu odpowiedniej opcji są na nim pozostawiane. Po ponownym połączeniu takie pozostawione wiadomości są jeszcze raz przesyłane do naszeŹgo komputera, co powoduje znaczne wydłużenie czasu połączenia oraz wielokrotne pojawienie się w naszej skrzynce tych samych wiadomości.
Wad tych pozbawiony jest protokół IMAP. Niestety nie jest on obsługiwany przez wszystkich dostawców usług pocztowych. Po nawiązaniu połączenia z serwerem poczty do naszego komputera przesyłane są wyłącznie nagłówki wiadomości. Dopiero po kliknięciu nagłówka pobierana jest cała wiadomość. Możemy po wybraniu odpowiedniej opcji zsynchronizować wiadomości znajdujących się na serwerze z znajdującymi się w naszej lokalnej skrzynce pocztowej. Komputer otrzymuje wtedy pełne wiadomoŹści, które można następnie przeglądać w trybie offline (po utracie połączenia z siecią). Dodatkową zaletą protokołu IMAP jest unikanie dublowania się wiadomości. Poczta, którą przeczytaliśmy jest na serwerze zaznaczona jako przeczytana i komputer nie pobiera jej ponownie. Teoretycznie protokół IMAP umożliwia znacznie szybszy dostęp do informacji, lecz wymaga pewnego łącza z internetem, co w przypadku komunikowania się przez modem często nie zdaje egzaminu.
Wygodnym sposobem na sprawdzanie poczty z „cudzego” komputera jest wykorzystywanie w tym celu przeglądarki WWW. Po połączeniu się z odpowiednią stroną internetową i podaniu niezbędnych danych (nazwa użytkownika, hasło, ewentualnie nazwy serwerów pocztowych) możemy przejrzeć odebrane wiadomości lub wysłać nowy list.
Wysyłanie wiadomości e-mail odbywa się za pośrednictwem protokołu SMTP. Zazwyczaj adresy serwerów poczty przychodzącej (POP3) i wychodzącej (SMTP) są takie same. Zamiast wpisywać nazwy domenowe serwerów, moŹżemy oczywiście wpisywać ich adresy IP, co w niektórych przypadkach przyśpiesza dostęp do tych serwerów.
Skoro za pośrednictwem poczty elektronicznej możemy otrzymywać listy, dokumenty a nawet programy, to możemy również otrzymać różne „niechciane” pliki, w tym wirusy komputerowe. Dlatego z reguły nie należy uruchamiać otrzymanych tą drogą programów, szczególnie jeśli nie wiemy dokładnie, do czego służą. Niestety, nawet jeżeli nie otwieramy i nie uruchamiamy podejrzanych załączników, istnieje możliwość, że zupełnie nieświadome uaktywniliśmy wirusa. Związane jest to z możliwością przesyłania wiadomości jako dokumentów HTML, z apletami Javy lub kontrolkami ActiveX.
Podobne do poczty elektronicznej są grupy dyskusyjne, będące kolekcjami wiadomości wysyłanych przez różnych użytkowników. Zwykle są poświęcone konkretneŹmu tematowi. Dzięki nim możemy np. wysłać zapytanie dotyczące naszego probleŹmu, a inni użytkownicy grupy mogą nam odesłać odpowiedź. Dodatkowo można przeglądać wiadomości pochodzące z kilku ostatnich dni. Ponieważ może ich być nawet kilka tysięcy, programy dla przyśpieszenia działania ściągają wyłącznie nagłówki. Całą wiadomość można ściągnąć na życzenie po kliknięciu nagłówka.
Grupy dyskusyjne
Najważniejszą zaletą grup dyskusyjnych jest to, że są one dostępne właściwie dla każdego internauty. Każdy, kto zechce może przeglądać publikowane tam artykuły. Co jeszcze ważniejsze, każdy może wziąć udział w dyskusji i publikować w ten sposób własne informacje, czy dzielić się swoimi problemami. Charakterystyczne dla „dobrych” grup dyskusyjnych jest to, że na 90% naszych pytań ktoś odpowie.
Niestety wiele polskojęzycznych grup dyskusyjnych może być podanych jako przykład „złej” grupy — nowe osoby potrafią wielokrotnie zadawać to samo pytanie, na które odpowiedź znajduje się w archiwum grupy, 2/3 dyskusji (niezależnie od tytułu grupy) toczone jest na dwa, zawsze te same tematy, a zamiast odpowiedzi na zadane pytanie doczekamy się raczej listu z czyjąś refleksja na temat pogody.
Każdy artykuł opublikowany w grupie jest po listem elektronicznym, przesłanym nie do konkretnej osoby, tylko do całej grupy. W rezultacie wszyscy subskrybenci grupy mają do niego dostęp. Innymi słowy, grupy są pewnego rodzaju ogólnodostępnymi, tematycznymi skrzynkami pocztowymi.
Aby ułatwić przeszukiwanie artykułów, są one automatyczŹnie grupowane tematycznie, z zaznaczeniem całych dyskusji, czyli zespołów artykułów, odpowiedzi, odpowiedzi na odpowiedzi itd.
File Transfer Protocol (FTP)
FTP (ang. File Transfer Protocol) jest usługą umożliwiającą przesyłanie plików pomiędzy dwoma komputerami z wykorzystaniem protokołu TCP/IP. W trakcie sesji FTP komputer, z którym się łączymy nazywamy komputerem zdalnym (ang. Remote Computer), a komputer, z którego się łączymy — lokalnym. Najczęściej usługa ta jest wykorzystywana do komunikacji w internecie, jednak można także przesyłać pliki, korzystając z protokołu FTP w sieci lokalnej.
Aby możliwe było korzystanie z protokołu FTP na zdalnym komputerze musi być uruchomiony odpowiedni program, serwer FTP. Jest to program, który obsługuje wywołania tzw. klienta FTP i realizuje wysyłane przez użytkowników polecenia.
Drugim niezbędnym programem jest tzw. klient FTP. Standardowo w systemie Windows XP znajduje się program o nazwie ftp.exe, który jest w pełni funkcjonalnym klientem FTP. Dla początkującego użytkownika może się wydać nieco trudny w obsłudze, ponieważ wymaga znajomości kilku podstawowych poleceń. Łatwo z internetu można ściągnąć wiele aplikacji posługujących się wygodnym interfejsem graficznym, posiadających wiele przydatnych opcji dodatkowych.
Klientem FTP jest również program Internet Explorer. Jeżeli w oknie adresu podamy poprawną nazwę serwera FTP i określimy protokół komunikacyjny tej sesji jako ftp: (zamiast http:), będziemy mogli połączyć się z wybranym serwerem.
Program ftp należy wywołać z parametrem będącym nazwą komputera, z którym chcemy się połączyć. Po uruchomieniu program spróbuje nawiązać połączenie ze komputerem zdalnym. Na przykład, aby nawiązać połączenie z serwerem FTP wydawnictwa Helion, należy:
1. Z menu Start wybrać opcję Uruchom...
2. W polu Otwórz wpisać ftp ftp.helion.pl i nacisnąć klawisz Enter.
3. Jeżeli w momencie nawiązywania połączenia komputer był podłączony do internetu, po chwili zostaniemy poproszeni o podanie nazwy użytkownika i hasła .
4. Ponieważ serwer wydawnictwa umożliwia anonimowe logowanie, na pytanie User: możemy odpowiedzieć anonymous
5. Jako hasło użytkownika anonimowego należy podać własny adres e-mail
6. Po autoryzacji możemy korzystać z zasobów serwera, w tym kopiować na własny komputer przechowywane na serwerze pliki
7. Aby zakończyć sesję FTP z komputerem zdalnym i zamknąć program ftp, należy wpisać polecenie quit.
Jak widzieliśmy, proces nawiązywania połączenia składa się z kilku części:
uruchomienia programu klienta FTP,
nawiązania połączenia ze zdalnym komputerem,
autoryzacji i logowania się do zdalnego systemu,
przesłania komend i poleceń,
zakończenia sesji.
W internecie możemy znaleźć dwa typy serwerów FTP: publiczne i prywatne. Te pierwsze zwykle umożliwiają zalogowanie się po podaniu jako nazwy użytkownika anonymous, a jako hasła naszego adresu e-mail . Kiedy podajemy hasło, na ekranie nie są wyświetlane żadne znaki. Aby uzyskać dostęp do serwerów prywatnych, musimy niestety znać hasło i nazwę użytkownika. W przeciwnym razie autoryzacja nie będzie możliwa i po trzech nieudanych próbach nastąpi rozłączenie ze zdalnym komputerem.
Nawiązując połączenie ze zdalnym komputerem, możemy napotkać dodatkowy problem, związanym z maksymalną ilością użytkowników, którzy jednocześnie mogą korzystać z FTP. Zazwyczaj serwery ograniczają tę liczbę do 300. Jeśli więc będziemy mieli pecha, stając się np. 301. użytkownikiem, to nawiązanie połączenia nie będzie możliwe i nastąpi rozłączenie z wyświetleniem komunikatu, że przekroczono maksymalną, dozwoloną liczbę użytkowników. Co wtedy robić? Są dwie możliwości. Pierwsza, to spróbować połączenia nieco później, w przypadku bardziej popularnych serwerów musimy się uzbroić w cierpliwość. Drugą jest możliwość skorzystania z serwera lustrzanego (ang. mirror — lustro). Mirrory są dokładnymi kopiami danego serwera umieszczonymi na innym serwerze. Wiele popularnych serwerów FTP ma mirrory umieszczone w różnych krajach, w tym w Polsce. Największym w naszym kraju jest ftp.icm.edu.pl. Znajduje się na nim również wyszukiwarka Archie — program, który służy do wyszukiwania plików na serwerach FTP. Zwykle po jego wywołaniu uzyskamy całą listę serwerów, z których możemy ściągnąć potrzebne dane. Warto wybierać serwer położony najbliżej nas, gdyż z reguły transfer z tego serwera będzie najszybszy.
Pliki możemy ściągać w dwóch trybach: binarnym i tekstowym. Domyślnie klient FTP przesyła dane w trybie binarnym — otrzymujemy dokładną kopię tego, co znajduje się na serwerze. Trybu tego powinniśmy używać w trakcie przesyłania programów, archiwów itd. Generalnie — zawsze gdy nie wiemy, jakiego trybu powinniśmy użyć, lepiej wybrać tryb binarny. Natomiast tryb tekstowy służy do przesyłania plików tekstowych. Zaletą korzystania z tego trybu jest m.in. to, że komputer w trakcie przesyłania, dokona konwersji kodów używanych w zdalnym komputerze na kody naszego, m.in. zamieni znaki końca wiersza tak, aby tekst mógł zostać poprawnie wyświetlony.
Internet Relay Chat (IRC)
Internet umożliwia również przeprowadzenie elektronicznej rozmowy (ang. chat). W przypadku poczty elektronicznej na odpowiedź musimy czekać, aż odbiorca otrzyma naszą wiadomość — w przypadku programów do rozmów informacje wymieniane są w czasie rzeczywistym.
IRC podobnie jak większość innych usług internetowych składa się z dwóch części: oprogramowania serwera i klienta. Oprogramowanie to umożliwia jednoczesne porozumiewanie się wielu osób. IRC jest rozwinięciem koncepcji uniksowego talka, który umożliwia wymianę wiadomości pomiędzy dwoma użytkownikami. Należy pamiętać, że wiadomości wysyłane poprzez IRC nie są szyfrowane i w prosty sposób mogą być dostępne dla każdego, a w szczególności dla administratora serwera. Tak więc, jeśli chcemy wymienić jakieś poufne dane, to lepiej to zrobić w inny sposób.
Aby rozpocząć pracę, należy zainstalować jakiegokolwiek klienta IRC. Najpopularniejszym programy: ircII oraz mIRC, można za darmo pobrać z internetu. Po zainstalowaniu oprogramowania klienta możemy „rozpocząć zabawę…”
Ponieważ z IRC-a może jednocześnie korzystać nawet kilka tysięcy osób, aby nie powstał chaos na każdym serwerze znajdują się kanały, na których toczą się dyskusje. Nazwy kanałów zaczynają się od znaku # i są dzielone przez wszystkie serwery pracujące w danej sieci. Nazwy kanałów lokalnych, znajdujących się wyłącznie na danym serwerze, zaczynają się od znaku &. Rozpoczynając pracę z programem IRC, należy wymyślić sobie przydomek, pseudonim (ang. Nick). Po włączeniu się do grupy będzie ona nas identyfikowała. Na swoje „komputerowe imię” poŹwinno się wybierać raczej oryginalne nazwy, co do których mamy pewność, że nie powtórzą się w sieci.
Każdy kanał ma swojego operatora — osobę odpowiedzialną za jego działanie, sterowanie dyskusją i sprawy porządkowe (np. usuwanie użytkowników, którzy nie stosują się do regulaminu kanału). Wszystkie dyskusje na kanale prowadzone są w dwóch trybach: publicznym, kiedy wszystko, co piszemy pojawia się jednocześnie u pozostałych użytkowników oraz prywatnym, gdy prowadzimy dyskusję z inną osobą tak, aby pozostali użytkownicy nic o tym nie wiedzieli.
Aby korzystać z możliwości rozmów elektronicznych, należy poznać kilka poleceń. Każde rozpoczyna się od znaku /.
/join #kanał Łączy nas z kanałem o podanej nazwie
/who #kanał Informacja o członkach kanału, @ — o operatorze kanału,
a * o administratorze IRC
/leave #kanał Rozłączenie z danym kanałem
/whois użytkownik Wyświetla informacje o danym użytkowniku
/nick nick Zmienia pseudonim na inny
/msg Tom hello Wysyła komunikat wyłącznie do podanego użytkownika (w tym wypadku do Toma)
/dcc chat Tom Powoduje nawiązanie połączenia dcc z danym użytkownikiem. W odpowiedzi użytkownik wysyła podobny komunikat z naszym pseudonimem. W efekcie polecenie nawiązuje bezpośrednie połączenie między dwoma komputerami z pominięciem serwera
/help Warto spróbować!
/quit Kończy połączenie
Telnet
Najczęstszą odpowiedzią na zarzuty z serii „Dlaczego nie zrobiłeś...” jest „Przecież nie mogę być jednocześnie w wielu miejscach”. I chociaż dzięki internetowi nie możemy być w wielu miejscach jednocześnie, to możemy przynajmniej jednocześnie pracować z komputerami znajdującymi się w dowolnym punkcie sieci.
Jednym z programów umożliwiających zdalną pracę na komputerze (innym programem jest, omówiony w poprzednim rozdziale, program Pulpit Zdalny) jest Telnet. Aby go uruchomić należy:
1. Z menu Start wybrać opcje Uruchom...
2. Następnie, w polu Otwórz: wpisać telnet.
3. Zostanie wywołane okno terminalu . Wydanie polecenia open z nazwą zdalnego komputera jako parametrem spowoduje próbę nawiązania sesji telnet.
Po nawiązaniu połączenia będziemy musieli podać nazwę i hasło użytkownika posiadającego odpowiednie uprawnienia na komputerze zdalnym. Jeżeli autoryzacja zakończy się sukcesem, możemy pracować z komputerem, tak jakbyśmy siedzieli przed jego monitorem. W rezultacie pracujemy z komputer znajdującym się np. w biurze, siedząc przy klawiaturze i monitorze komputera domowego.
Ponieważ podczas sesji programu Telnet zarówno nazwa użytkownika, jak hasło i wszystkie dane, przesyłane są poprzez internet niezakodowane, w praktyce został on zastąpiony programami nawiązującymi połączenie za pośrednictwem protokołu SSH.
Konfiguracja systemu
Komputer może zostać podłączony do internetem poprzez linię analogową lub cyfrową. Tradycyjne modemy używają linii telefonicznych, urządzenia cyfrowe (w tym modemy cyfrowe) wykorzystują szybkie linie cyfrowych.
Korzystanie z modemu w celu połączenia z internetem powoduje zestawianie połączenia (poprzez wybranie numery dostępowego, np. 0202122 i załogowanie komputera do sieci). Taki typ połączenia, nawiązywanego od czasu do czasu nazywa się połączeniem komutowanym. Po nawiązaniu połączenia, przez czas jego utrzymywania możliwa jest wymiana danych z internetem, po rozłączeniu nie będzie to już możliwe.
ISDN
ISDN jest cyfrową usługą pozwalającą na transmitowanie danych, głosu i obrazu. ISDN charakteryzuje się niskim szumem, małymi zakłóceniami i dobrym bezpieczeństwem transmisji. W wielu wypadkach, ISDN to najtańsze cyfrowe połączenie z internetem.
Istnieją dwa podstawowe typy linii ISDN: BRI (ang. Basic Rate Interface) i PRI (ang. Primary Rate Interface). Szybkość linii BRI to 64 Kb/s. Linia PRI może przesyłać dane z szybkością 1,5 Mb/s, ale jest droższa.
Chociaż połączenie ISDN jest połączeniem komutowanym, czyli musi zostać zestawione na prośbę użytkownika, to jednak czas zestawiania połączenia jest kilkukrotnie krótszy niż w przypadku modemów analogowych. Dodatkowo, po nawiązaniu połączenia z internetem nadal możemy rozmawiać przez telefon. Jedyną wadą połączenia ISDN jest to, że za każdą minutę połączenia zapłacimy, tak jak za lokalną rozmowę telefoniczną.
Stały dostęp do internetu
Coraz większą popularność zdobywa idea podłączania „na stałe” swojego komputera do internetu. Dedykowane linia to specjalne stałe połączenie, najczęściej o dużej szybkości. Połączenie to jest zawsze aktywne i gotowe do przesyłania danych.
SDI
Połączenia komputera do internetu poprzez łącze SDI (Szybki Dostęp do Internetu) jest najtańszą i najprostszą formą uzyskania stałego dostępu do sieci. Przepustowość tego łącza w zupełności wystarczy nie tylko nam (o ile nie zamierzamy pobierać z sieci 650 MB plików), ale i kilku znajomym. Dlatego często kilka osób decyduje się na połączenie komputerów w lokalną sieć komputerową i wspólne wykupienie połączenia SDI.
DSL
Linia DSL (ang. Digital Subscriber Line) to nowa technologia pozwalająca na synchroniczną (dwustronną) transmisje. Szybkość technologii DSL waha się od 128 Kb/s do 2,9 Mb/s. Uruchomienie linii DSL jest doskonałym rozwiązaniem dla wymagających użytkowników i małych firm. Wadą linii DSL jest ich koszt.
Istnieje wiele odmian linii DSL o różnych szybkościach. Na przykład ADSL (ang. Asymmetric Digital Subscriber Line) zapewnia szybkość 6 Mb/s w stronę użytkownika i 640 Kb/s dla dwóch kierunków jednocześnie.
Sieci TV
Innym typem linii dzierżawionych są linie telewizji kablowych. Połączenia takie zapewniają duże szybkości i stosunkowo niskie ceny. Szybkość taki połączeń dzieli się na szybkość od użytkownika i szybkości do użytkownika. Zwykle szybkość do użytkownika jest większa, ponieważ taka jest charakterystyka ruchu w łączu.
Dla tych, którzy nie mają dostępu do sieci lokalnych, pozostaje niestety modem, czyli urządzenie pozwalające na podłączenie komputera do sieci telefonicznej. Poprzez modem i sieć telefoniczną komputer będzie komunikował się z serwerem internetowym wybranego dostawcy internetowego.
Instalacja modemu
Zdecydowana większość modemów jest zgodna ze standardem PnP, więc po podłączeniu urządzenia i uruchomieniu komputera system Windows XP znajdzie nowe urządzenie i samoczynnie uruchomi Kreatora dodawania sprzętu. Jeżeli razem z modemem dostaliśmy płytę CD, możemy przerwać pracę kreatora i uruchomić program instalacyjny. Program instalacyjny jest przygotowanym w taki sposób, że instalacja nie nastręcza żadnych problemów. Po uruchomieniu programu instalatora zostanie nam jedynie odpowiadać na kolejne, wyświetlane na ekranie pytania.
Jeżeli producent lub sprzedawca nie dostarczył nam takiej płyty, musimy zainstalować modem korzystając z Kreatora dodawania sprzętu. Chociaż większość typów modemów jest obsługiwana przez sterowniki będące częścią systemu Windows, to jeżeli tylko mamy taka możliwość należy odwiedzić stronę internetową producenta modemu i przed rozpoczęciem instalacji pobrać pliki ze sterownikami do naszego urządzenia.
1. Jeżeli kreator nie został uruchomiony, należy prawym przyciskiem myszki kliknąć ikonę Mój komputer i z menu kontekstowego wybrać opcję Właściwości.
2. Następnie należy nacisnąć znajdujący się na zakładce Sprzęt przycisk Kreator dodawania sprzętu.
3. Po naciśnięciu przycisku Dalej system sprawdzi, czy do komputera nie zostało podłączone nowe urządzenie. Skoro system nie wykrył naszego modemu podczas startu to prawdopodobnie nie wykryje go również teraz.
4. Na pytanie, czy sprzęt został podłączony do komputera odpowiadamy Tak (inna odpowiedź zakończy pracę kreatora), a następnie wybieramy opcję Dodaj nowe urządzenie sprzętowe, tak jak zostało to pokazane na rysunku 8.5.
Rysunek 8.5. Poniżej listy zainstalowanego sprzętu znajduje się opcja pozwalająca dodać nowe urządzenie
5. Teraz należy wybrać opcję Wyszukaj i zainstaluj automatycznie nowy sprzęt. System przeszuka wewnętrzne i zewnętrzne magistrale i jeżeli znajdzie i rozpozna nowe urządzenie, zainstaluje odpowiednie sterowniki. Jednak skoro do tej pory urządzenie nie zostało rozpoznane, to szansa, że to się zmieni, jest raczej niewielka. Po naciśnięciu przycisku Dalej będziemy mogli wybrać typ instalowanego sprzętu.
6. W ten sposób uruchomimy kreatora instalowania nowego modemu.
Kreator instalowania nowego modemu możemy również uruchomić, wybierając kolejno menu Start | Panel sterowania | Drukarki i inny sprzęt | Opcje telefonu i modemu | Modemy | Dodaj.
Ponieważ dotychczasowe próby wykrycia modemu zakończyły się niepowodzeniem, dla zaoszczędzenia swojego czasu należy zaznaczyć opcję Nie wykrywaj mojego modemu, wybiorę go z listy. Po chwili zostanie wyświetlone okno dialogowe. W tym momencie należy wskazać na lokalizację pliku ze sterownikami pobranymi ze strony internetowej producenta modemu. W rezultacie na ekranie pojawi się lista sterowników, dostępnych we wskazanej lokalizacji. Należy wybrać typ podłączonego urządzenia i wskazać właściwą pozycję na liście.
Jeżeli nie mamy sterowników do modemu, ostatnią szansą na jego uruchomienie będzie wybranie któregoś ze standartowych typów modemów. Wiele starszych modemów będzie poprawnie działało ze standartowymi sterownikami systemu Windows.
7. Dalej wskazujemy port, do jakiego podłączony jest modem. Należy wybrać port komunikacyjny, który nie jest jeszcze wykorzystywany przez żadne urządzenie. Zwykle najpierw warto spróbować COM2.
8. Następnie naciskamy klawisze Dalej i Zakończ. W ten sposób zakończyliśmy instancję modemu.
Konfiguracja połączenia z internetem
Po zainstalowaniu modemu należy skonfigurować połączenie, poprzez które komputer będzie łączył się z internetem. W naszym przypadku będzie to połączenie wykorzystujące dopiero co dodany modem, a więc będzie to połączenie komutowane. W tym celu:
1. Z menu Start wybierz Panel sterowania | Połączenia sieciowe i internetowe | Połączenia sieciowe.
2. Z listy dostępnych zadań sieciowych wybierz Utwórz nowe połączenie. Zostanie uruchomiony Kreator tworzenia nowego połączenia sieciowego.
3. Z listy dostępnych opcji wybierz Połącz z internetem i naciśnij przycisk Dalej.
4. Wybierz opcje Konfiguruj moje połączenie ręcznie i naciśnij przycisk Dalej.
5. Wybierz odpowiadający ustawieniom sposób połączenia z internetem (w omawianym przypadku będzie to opcja Połącz używając modemu telefonicznego) i naciśnij przycisk Dalej.
6. Podaj nazwę połączenia (np. moje połączenie internetowe) i naciśnij przycisk Dalej.
7. Podaj numer telefonu usługodawcy internetowego i naciśnij przycisk Dalej.
8. Podaj wymagane do nawiązania połączenia dane, takie jak nazwa konta i hasło. Dodatkowe opcje zaznacz tak, jak zostało to pokazane na rysunek 8.9.
9. Naciśnij przycisk Zakończ. Połącz się z internetem w celu przetestowania poprawności konfiguracji nowego połączenia.
Dodatkowe opcje połączenia
Po skonfigurowaniu połączenia modemowego możemy dodatkowo ustawić takie parametry jak:
• wyłączenie głośnika modemu,
• liczbę prób ponownego wybrania numeru,
• czas pomiędzy kolejnymi próbami i inne.
W tym celu należy:
1. Zaznaczyć połączenie internetowe (wszystkie utworzone połączenia są dostępne poprzez zakładkę Połączenia sieciowe) i z listy dostępnych zadań sieciowych wybrać zadanie Zmień ustawienia dla tego połączenia lub kliknąć ikonę połączenia prawym przyciskiem myszy i z menu kontekstowego wybrać opcje Właściwości.
2. Na zakładce Ogólne znajduje się przycisk Konfiguruj. Naciśnięcie go wywoła okno dialogowe właściwości modemu. Nawet jeżeli używany modem umożliwia sprzętową kompresję przesyłanych danych, należy sprawdzić, czy odznaczenie tej opcji nie wpłynie na poprawę szybkości połączenia. Algorytmy kompresji są tak skonstruowane, że często próba kompresji już i tak skompresowanych programowo danych powoduje spadek wydajności połączenia, zamiast spodziewanego wzrostu.
3. Po zamknięciu okna konfiguracji modemu możemy przejść do konfiguracji samego połączenia. Na zakładce Ogólne możemy określić, czy podczas zestawiania połączenia zostanie wyświetlone okno dialogowe z pytaniem o numer dostępowy (ponieważ numer ten podaliśmy podczas tworzenia połączenia, będzie on wyświetlany jako domyślny. Jednak nadal będziemy musieli zaakceptować ten numer naciskając przycisk OK). Za pomocą opcji Dołącz domenę logowania określamy, czy przed próbą zestawiania połączenia system będzie żądać informacji o logowaniu do domeny. Zaznaczenie opcji Monituj o nazwę użytkownika spowoduje żądanie potwierdzenia tożsamości użytkownika przed zestawieniem połączenia.
O ile podłączone zostało odpowiednie urządzenie, tożsamość użytkownika może zostać potwierdzona za pomocą kart inteligentnych — kart z wbudowanym mikroprocesorem przypominających niektóre karty bankowe.
4. Zakładka Zabezpieczenia umożliwia skonfigurowanie metody weryfikacji użytkownika i protokołu szyfrowania przesyłanych danych. Dokładne omówienie tych zagadnień znajdzie Czytelnik w rozdziale 12. Pozostawienie domyślnych ustawień spowoduje, że nasz komputer będzie starał nawiązać się jak najbezpieczniejsze połączenie, ale jeżeli serwer nie będzie zgadał się na takie połączenie, ustanowione zostanie połączenie niezaszyfrowane.
5. Na zakładce Sieć możemy przede wszystkim określić protokół wykorzystywany przy połączeniu. System Windows XP obsługuje dwa protokoły umożliwiające połączenie ze zdalnymi komputerami: PPP (ang. Point to Point Protocol) i SLIP (ang. Serial Line internet Protocol). SLIP jest protokołem starszym i praktycznie już nie wykorzystywanym. Jednak niektóre serwery uniksowe nadal akceptują takie połączenia.
Należy dwukrotnie przemyśleć udostępnienie zasobów naszego komputera, takich jak drukarki i pliki poprzez internet. Po pochopnej decyzji możemy wracając z drugiego pokoju zastać zadrukowane przez anonimowych internatów wszystkie kartki z pojemnika drukarki i dyski twarde zawierające zamiast naszych danych wyłącznie obsceniczne pliki graficzne.
Nawet nie udostępniając zasobów naszego komputera nie jesteśmy całkowicie bezpieczni — w sieci jest dostępnych wiele programów i dokumentów ułatwiających hakerom złamanie zasad zabezpieczeń systemu Windows XP i przejęcie nad nim kontroli. Na szczęście możemy chronić się przed nimi za kolejną nowością systemu Windows XP — zaporą połączenia internetowego.
Zapora połączenia internetowego
Zapora połączenia internetowego działa jak system zabezpieczeń, określając, jakie informacje będą przesyłane z internetu do komputera. Aby zapobiec przedostaniu się niepożądanych pakietów, zapora połączenia internetowego przechowuje tabelę całej komunikacji z komputerem, który ma chronić. Wszystkie przychodzące pakiety są porównywane z odpowiednimi pozycjami tabeli. Wiadomości przychodzące mogą dotrzeć do komputera tylko wtedy, jeśli w tabeli istnieje pozycja, która pokazuje, że wymiana wiadomości została zapoczątkowana w tym komputerze.
Wiadomości, które pochodzą ze źródła znajdującego się poza komputerem, na którym działa zapora, takiego jak internet, są porzucane, jeśli na karcie Usługi nie utworzono pozycji zezwalającej na ich przedostanie się. Zapora połączenia internetowego nie wysyła powiadomień o swoich działaniach, tylko po cichu odrzuca nieproszony ruch sieciowy, często zatrzymując próby podejmowane przez hakerów, takie jak skanowanie portów.
Aby skonfigurować Zaporę połączenia internetowego:
1. Z menu Start wybierać Panel sterowania | Połączenia sieciowe i internetowe | Połączenia sieciowe .
2. Wybierz połączenie, poprzez które komputer łączy się z internetem.
3. Z listy dostępnych zadań sieciowych wybierz Zmień ustawienia tego połączenia.
4. W oknie właściwości połączenia wybierz opcje Zaawansowane. Zaznacz pole wyboru opcji Zapora połączenia internetowego i naciśnij przycisk Ustawienia.
5. Na oknie Ustawienia zawansowane znajdują się trzy zakładki. Domyślnie system włącza wszystkie dostępne zabezpieczenia, tak więc jeżeli chcesz świadczyć którąś z usług wymienionych w oknie Usługi, powinieneś znaczyć tę opcję.
6. Po zaznaczeniu wybranej usługi zostanie wyświetlone okno Ustawienia usługi. Proszę zwrócić uwagę, że możemy jedynie zaakceptować domyślne ustawienia usługi naciskając klawisz OK. Co więc zrobić, jeżeli nasz komputer pełni funkcję serwera Telnet, ale usługa ta nie jest uruchomiona na domyślnym porcie 23, a na porcie 34032? Należy nie zaznaczać domyślnej usługi FTP, tylko utworzyć nową usługę, podać jej nazwę (np. Mój Telnet), podać adres komputera i numer portu, na którym nasz komputer będzie nasłuchiwał w oczekiwaniu na nawiązanie sesji Telnet.
7. Zakładka Rejestrowanie zabezpieczeń umożliwia skonfigurowanie pliku tekstowego, w którym będą zapisywane udane i nieudane próby nawiązania połączeń z naszym komputerem.
8. Za pomocą zakładki Protokół ICMP możemy skonfigurować reakcję naszego komputera na przychodzące pakiety protokołu ICMP (ang. internet Control Message Protocol). Jest to jeden z protokołów wchodzących w skład pakietu protokołów TCP/IP. Umożliwia on zarządzanie i kontrolę działania sieci komputerowych. Najczęściej wykorzystywanym i najlepiej znanym zastosowaniem tego protokołu jest testowanie obecności innych komputerów w sieci poprzez wysyłanie do nich pakietu ECHO (aby wysłać taki pakiet, należy wydać polecenie PING adres komputera).
Internet Explorer
Aby oddać się szaleństwu serfowania po internecie, potrzebna jest (oprócz komputera z dostępem do sieci) przeŹgląŹdarka. Standardowo, z systemem instalowany jest program internet Explorer w wersji 6.0. Atutem Internet Explorera (dla jednych) i największa jego wadą (dla innych) jest doskonała integracja ze środowiskiem Windows i jego naŹrzędziami.
Konfiguracja programu Internet Explorer
Jak prawie każdy element systemu Windows XP, Internet Explorer daje ogromne możliwości dostoŹsoŹwywania go do indywidualnych upodobań i potrzeb.
Opcje internetowe
Większość opcji służących ustawianiu przeglądarki umieszczona została w oknie dialoŹgoŹwym Opcje internetowe, wywoływanym z menu Narzędzia | Opcje internetowe.
Okno Opcje internetowe można również wywołać wybierając menu Start | Panel sterowania | Połączenia sieciowe i telefoniczne | Opcje internetowe.
1. Zakładka Ogólne pozwala na określenia strona, która będzie pobierana bezŹpoŹśrednio po uruchomieniu przeglądarki. Naciśnięcie przycisku Użyj bieżącej automatycznie wstawia adres i nazwę aktualnie przeglądanej strony. Naciśnięcie przycisku Użyj domyślnej przywraca ustaŹwienia standardowe, a naciśnięcie przycisku Użyj pustej spowoduje usunięcie automatycznie otwieranej strony, dzięki czemu program nie będzie próbował po uruchomieniu nawiązać połączenia z internetem.
2. Możemy również ustalić, czy tekst stron, o niezdefiniowanych kolorach czcionki i tła, ma być wyŹświetlany w kolorach standardowych systemu Windows XP (przycisk Kolory), a jeżeli nie, to w jakich.
3. Istnieje również możliwość ograniczenia czasu przeŹchoŹwywaŹnia informacji o odwiedzanych stronach. Przycisk Wyczyść Historię autoŹmaŹtycznie kasuje wszystkie dane o odwiedzonych stronach WWW.
4. KlaŹwisz Języki pozwala na określenie preferowanej listy użyŹwaŹnych języków. Ma to znaŹczenie, jeżeli oglądana strona jest przygotowana w wielu wersjach językowych. Przycisk Dostępność pozwala na zignorowanie stylów zdefiniowanych przez twórców oglądanych stron i wyświetlanie ich jako niesformatowanych.
Zakładka ta umożliwia również zarządzanie tymczasowymi plikami internetowymi, czyli plikami które zostały pobrane i zapisane na lokalnym dysku twardym podczas przeglądania stron WWW. Ponieważ wszystkie pliki wczytywane przez Internet Explorera są zapamiętywane w specjalnym folderze, przy ponownym połączeniu się z tymi samymi stronami są one wczytywane z dysku twardego, a nie z sieci. W rezultacie czas oczekiwania na wczytanie strony kilkukrotnie się zmniejsza. Przycisk Usuń pliki sprawi, że zostaną one usunięte z dysku twardego. naciśnięcie przycisku Ustawienia spowoduje wyświetlenie okienka umożliŹwiaŹjącego skonfigurowanie mechanizmu przechowywania tymczasowych plików internetowych.
Przede wszystkim, możemy określić, kiedy pliki przechowywane na dysku twardym mają być porównywane z zawartością strony WWW, z której zostały pobrane. Za każdym razem, gdy próbujemy wywołać odwiedzaną już stronę, przeglądarka może sprawdzić przed wczytaniem jej z dysku, czy nie została ona zmodyfikowana. Może to następować za każdym razem, gdy wywołujemy stronę, każdorazowo po uruchomieniu programu, wcale (wtedy zawsze przy próbie wywołania wybranego wcześniej adresu zawartość strony będzie wczytana z dysku bez sprawdzania, czy nie była ona w międzyŹczasie aktualizowana. Jeżeli więc w sieci pojawi się nowa wersja jakiegoś sieciowego biuletynu, który namiętnie czytujemy, to będziemy pozbawieni możliwości oglądania jego aktualnych wersji), lub automatycznie.
Ponieważ każdorazowe sprawŹdzaŹnie spowalnia pracę, tak samo jak sprawdzania raz podczas sesji, nowa wersja Internet Explorera umożliwia automatyczne sprawdzanie, czy zmieniła się zawartość danej strony. To, jak często zawartość strony będzie porównywana z plikami tymczasowymi, zależy m.in. od tego, jak często zmieniają się pliki na danej stronie.
5. Przycisk Przenieś folder umożliwi zmianę lokalizacji folderu przechowującego pliki tymczasowe. Naciśnięcie przycisku Wyświetl pliki spowoduje wyświetlenie listy pobranych plików tymczasowych, takich jak strony WWW, elementy graficzne, pliki cookie. Za pomocą przycisku Przeglądaj obiekty możemy zobaczyć listę pobranych plików programów, takich jak aplety Java lub formaty Active X. Możemy również określić wielkość tego folderu jako procent całkowitej pojemności dysku.
6. Zakładka Połączenia daje możliwość ustawienia używanego połączenia moŹdemowego z internetem, a więc wybór i konfiguracji dostępnych połąŹczeń komutowanych, automatyczne nawiązywanie połączenia w razie poŹtrzeby, określenie czasu nieaktywności, po którym połączenie zostanie zerwane, jak również sprawdzenia bezpieczeństwa oraz konfigurację opcjonalnego serŹwera proxy.
Kolejną nowością w systemie Windows XP jest możliwość niezależnego skonfigurowania serwera proxy i skryptów automatycznej konfiguracji dla połączeń telefonicznych i sieci lokalnej.
7. Dzięki zakładce Programy możesz zdecydować, z jakich usług poczty elektronicznej i grup dyskusyjnych chcesz korzystać podczas przeglądania stron internetowych oraz wybrać programy służące do otwierania obsługi plików poszczególnych typów. Można również zmienić domyślne ustawienia programu internet Explorer, powodujące wyświetlanie, przy każdym uruchomieniu pytania, czy chcemy uczynić go domyślną przeglądarką.
8. Niektóre witryny internetowe cieszą się złą sławą witryn, na których wyjątkowo łatwo można „zarazić się” najnowszym wirusem komputerowym. Zakładka Zabezpieczenie umożliwia przypisanie różnych poziomów zabezpieczeń dla różnych stref: Internet, Lokalny internet, Zaufane witryny i Witryny z ograniczeniami. Dla każdej ze stref można zdefiniować inne poziomy zabezpieczenia, a następnie dodawać wybrane strony do odpowiednich stref.
9. Po pobieżnym chociaż zapoznaniu się z niektórymi stronami WWW, pewnie nie chcielibyśmy, żeby nasi — rodzice, dzieci, koleżanki, koledzy — również je oglądali. Klasyfikator treści, dostępny poprzez zakładkę Zawartość umożliwia ochronę przed odwiedzeniem strony zaŹwierającej niepożądane treści. Klasyfikacja treści jest jednym z nierozwiązanych problemów internetu — tworzone są najŹrozmaitsze systemy, które bazując na intensywności poszczególnych, wyodrębnionych negatywnych czynników umożliwiają sklasyfikoŹwaŹnie danej strony. Jednym z takich systemów RSAC (ang. Reactional Software Advisory Council). Daje on możliwość określenia, jakiego rodzaju strony mogą być przez danego użytkownika przeglądane. Klasyfikacja oparta jest na kilkustopniowej skali, w kilku zasadniczych działach: Język, Nagość, Przemoc i Seks.
10. Po włączeniu klasyfikatora treści i naciśnięciu przycisku Ustawienia na ekranie pojawi się okienko Klasyfikator treści.
Zakładka Ogólne klasyfikatora umożliwia zmianę hasła i podjęcie decyzji, czy użytŹkownicy mają prawo oglądania niesklasyfikowanych miejsc. Dzięki zakładce ZaawanŹsowane możemy zmienić system klasyfikacji oraz podać nazwę biura klasyfikacji, za pomocą którego będziemy oceniać zawartość poszczególnych stron WWW.
Zakładka Zaawansowane umożliwia skonfigurowanie wyglądu i funkcjonalności programu, w tym również zabezpieczeń chroniących przesyłane dane przed „podsłuchaniem”, przechwyceniem lub modyfikacją. To ostatnie jest szczególnie istotne dla osób korzystających z usług e-banków czy e-sklepów.
Interfejs programu Internet Explorer
Zanim zaczniemy korzystać z programu, warto poświęcić chwilę na poznanie jego interfejsu. Po uruchomieniu przeglądarki, na samej górze znajduje się pasek z nazwą aplikacji i aktualnie otwartej strony, który umożliwia szybkie zamknięcie programu, maksymalizację lub minimalizację okna. Poniżej znajduje się stanŹdarŹdowy pasek menu udostępniające wszystkie funkcje przeglądarki . Poniżej znajdują się: ikony przycisków będących skrótami do najczęściej używanych opcji menu oraz pasek adresowy (tu należy wpisać adres strony, z którą chcemy się połączyć).
Ulubione
Ulubionymi mogą być nie tylko strony, ale również całe kanały informacyjne lub dokumenty Dzięki systemowi ulubionych stron możemy po prostu zaznaczać te strony, które uznamy za interesujące. Adres zostanie zapisany w specjalnej książce adresowej.
Jeżeli uznamy, że aktualnie przeglądana strona jest tak ciekawa, że należałoby ją zapaŹmiętać, wówczas z menu wybieramy opcję Ulubione, a następnie podopcję Dodaj do Ulubionych. Teraz wystarczy w specjalnym okienku tekstowym wpisać nazwę, pod jaką ma być zapamiętana dana strona. Zaproponowana zostanie również domyślna nazwa. Ten sam efekt osiągniemy wybierając z menu rozwijanego, ujawnionego po naciśnięciu prawego przycisku myszy i wskazaniu właściwej strony, opcję Dodaj do Ulubionych — adres wskazanej strony zostanie dodany do listy ulubionych.
Menu kontekstowe
Naciśnięcie prawego przycisku myszy wywołuje menu pozwalające na zrealizowanie wielu typowych dla wybranego obiektu czynności. Wybranie jednej z pozycji menu kontekstowego jest często najszybszym sposobem na wykonanie danej czynności. A ponieważ nie ma nic bardzie irytującego niż przedłużające się próby znalezienia opcji, która „gdzieś tu była”, podejmowane wtedy, gdy za każdą minutę połączenia musimy płacić nieproporcjonalnie wysokie stawki, zdecydowaliśmy się opisać menu kontekstowe obiektów najczęściej przeglądanych za pomocą programu Internet Explorer. Z tego samego powodu, opisując przeglądarkę i program pocztowy dodaliśmy punkt Jak to zrobić?, w którym wymieniliśmy sposoby wykonywania podstawowych czynności dostępnych dla tych programów.
Opcje menu kontekstowego linku
Otwórz — wyświetla wskazywany przez link obiekt.
Otwórz w nowym oknie — wyświetla wskazywany przez link obiekt w nowym oknie.
Zapisz element docelowy jako — zapisanie na dysku dokumentu wskazywany przez link.
Drukuj element docelowy — wydrukowanie strony wskazywany przez link
Kopiuj skrót — zapisanie w schowku adresu do obiektu wskazywanego przez link.
Dodaj do Ulubionych — dodanie wskazanego adresu do listy ulubionych
Właściwości — otwarcie okna właściwości wskazywanego obiektu.
Opcje menu kontekstowego tła
Zapisz jako tło — zapisanie tła w postaci pliku na dysku.
Ustaw jako tło — ustawienie tła strony jako tapety pulpitu.
Kopiuj tło — skopiowanie do schowka tła strony.
Zaznacz wszystko — zaznaczenie całej zawartości strony.
Utwórz skrót — utworzenia na pulpicie skrót do strony.
Dodaj do Ulubionych — dodanie strony do listy ulubionych.
Wyświetl źródło — wyświetla kod źródłowy strony.
Kodowanie — zmiana standardu kodowania znaków.
Drukuj — wydrukowanie strony.
Odśwież — ponowne pobranie strony.
Właściwości — otwarcie okna właściwości wskazywanego obiektu.
Opcje menu kontekstowego grafika
Zapisz rysunek jako — zapisanie rysunku na dysku.
Ustaw jako tapetę — ustawienie rysunku jako tapety pulpitu.
Kopiuj — skopiowanie rysunku do schowka Windows
Właściwości — otwarcie okna właściwości wskazywanego obiektu.
Przeglądanie zasobów internetowych
Aby wywołać stronę, znając jej adres, wybierz Plik | Otwórz. Na ekraŹnie pojawi się okno dialogowe Otwórz. W polu tekstowym można wpisać adres strony WWW, ale również lokalizację pliku na dysku.
Prostszą metodą jest ustawienie kursora w polu Adres i wproŹwaŹdzenie adresu, po czym naciśnięcie klawisza Enter lub kliknięcie przycisku Przejdź.
Jeżeli chcemy wywołać stronę, której adres uprzednio wpisaliśmy z klawiatury (ale już go nie pamiętamy), możemy skorzystać z przycisku Historia. Po jego naciśnięciu, w lewej części ekranu zostanie wyświetlona lista odwiedzonych stron .
Jeżeli chcemy przywołać stronę oglądaną jakiś czas temu, a której nie umieściliśmy na liście ulubionych stron, wystarczy kliknąć żądaną stronę — spowoduje to jej wyświetlenie w głównym oknie przeŹgląŹdarki.
Aktualnie oglądana strona może zostać z łatwością wydrukowana. Wystarczy nacisnąć przycisk Drukuj. Ustawienie strony może być dokonane poprzez wybór z menu główŹnego opcji Plik | Ustawienia strony.
Jak to zrobić?
Aby ponownie wyświetlić ostatnio przeglądaną stronę, naciśnij przycisk Wstecz.
Aby wykonać „krok naprzód” po uprzednim cofnięciu się, naciśnij przycisk Dalej.
Aby przerwać pobieranie strony, naciśnij przycisk Zatrzymaj.
Aby ponowne pobrać aktualną stronę, naciśnij przycisk Odśwież. Korzystaj z tej możliwości, jeżeli z jakichś powodów wczytana strona jest niekompletna lub uszkoŹdzoŹna.
Aby wywołać stronę główną, naciśnij przycisk Start.
Aby wyświetlić okno wyszukiwarki internetowej, naciśnij przycisk Wyszukaj.
Aby wyświetlić okno ulubionych stron, naciśnij przycisk Ulubione.
Aby wyświetlić okno multimediów, naciśnij przycisk Multimedia.
Okno Multimedia jest nowością w nowej wersji programu Internet Explorer. Ma ono ułatwić odtwarzanie muzyki, wideo lub plików multimedialnych. Umożliwia ono m.in. słuchanie audycji ulubionych internetowych stacji radiowych podczas używania komputera.
Aby wyświetlić listę ostatnio odwiedzanych stron, naciśnij przycisk Historia.
Aby wydrukować aktualnie oglądaną strony, naciśnij przycisk Drukuj.
Outlook Express
Poczta elektroniczna to jedna z najczęściej wykorzystywanych usług dostępnych w internecie. Listy elektroniczne mogą zawierać notatki, uwagi, listy, raporty i każdą inną formę korespondencji. Możesz także dołączać do nich pliki. W ten sposób można wysyłać obrazki, opowiadania, arkusze kalkulacyjne i pliki innych typów. Pojedynczy list możesz wysłać do jednej lub do setek osób. Wiadomości możesz zapisywać, drukować, odpowiadać na nie lub usuwać. Możesz je także przeglądać i sortować oraz dopasowywać ich format tak, aby dobrze wyglądały. Dodatkowo, wiadomość może zostać zaszyfrowana lub podpisana cyfrowo. Jeżeli dodamy do tego fakt, że listy elektroniczne docierają w ciągu kilku godzin w dowolne miejsce na Ziemi oraz że bez żadnych dodatkowych opłat, natychmiast możemy być poinformowani zarówno o dostarczeniu (lub niedostarczeniu) listu do adresata i o przeczytaniu listu, popularność tej formy komunikacji nie powinna nas dziwić.
Do wysyłania i odbierania poczty elektronicznej niezbędny jest program pocztowy. Jeden z popularnych programów pocztowych Outlook Express jest instalowany na komputerze podczas instalacji systemu Windows XP.
Konfiguracja programu Outlook Express
Aby można było pracować z programem Outlook Express, należy skonfigurować sposób łączenia z internetem oraz konto pocztowe. Ponieważ sposób konfiguracji połączenia internetowego został omówiony w punkcie Konfiguracja systemu, poniżej zostanie omówiona tylko konfiguracja konta pocztowego w programie Outlook Express.
Konfiguracja konta pocztowego
Po udanej konfiguracji połączenia internetowego możemy rozpocząć konfigurację konta pocztowego. Po pierwsze, skoro od teraz będziemy często uruchamiać program Outlook Express, najwygodniej będzie, jeżeli dodamy ikonę tego programu do menu Start.
1. W tym celu kliknij prawym przyciskiem myszy na przycisku Start, z menu kontekstowego wybierz Właściwości | Menu Start | Dostosuj i w polu E-mail wybierz Outlook Express.
2. Teraz możemy uruchomić program. Jeżeli jest to pierwsze uruchomienie programu pocztowego, automatycznie zostanie uruchomiony kreator dodawania konta pocztowego. W przeciwnym przypadku możemy dodać nowe konto, wybierając kolejno Narzędzia | Konta | Dodaj | Poczta.
3. W pierwszym kroku podaj nazwę użytkownika, która będzie widniała w nagłówku wysyłanych listów. Zwyczajowo podaje się w tym miejscu imię i nazwisko użytkownika wysyłającego listy. Nie jest to jednak obowiązkowe i nazwa ta może być całkowicie dowolna.
4. Następnie podaj adres e-mail, którego użytkownicy będą mogli używać w celu odpowiadania na Twoje listy.
5. W kolejnym kroku podaj adresy serwerów pocztowych, za pomocą których będziesz wysyłał i odbierał swoje wiadomości.
6. Jako ostatnie podaj dane o nazwie konta (w wielu przypadkach nazwa konta odpowiada pierwszej części adresu e-mail) i haśle. Zaznaczenie opcji Zapamiętaj hasło spowoduje, że nie będziemy musieli po każdym uruchomieniu programu podawać hasła, ale z tego samego powodu inne osoby, które załogują się do komputera na nasze konto będą miały tez dostąp do naszej skrzynki pocztowej.
Aby ustrzec się przed ryzykiem „podsłuchania” hasła podczas autoryzacji użytkownika na serwerze pocztowym, niektórzy usługodawcy internetowi wymagają, aby hasła były przesyłana jako zaszyfrowane. W takim przypadku należy zaznaczyć opcję Logowanie przy użyciu bezpiecznego uwierzytelniania hasła.
Dodatkowe właściwości konta pocztowego
Po dodaniu konta pocztowego możemy skonfigurować jego właściwości wybierając Narzędzia | Konta, zaznaczając dane konto i naciskając przycisk Właściwości.
Za pomocą zakładek Ogólne i Serwery możemy zmodyfikować dane podane podczas zakładania konta.
Zakładka Połączenia pozwala na określenia, które z dostępnych połączeń będzie wykorzystywane podczas odbierania i wysyłania wiadomości.
Na zakładce Zabezpieczenia możemy wybrać certyfikat (podpis cyfrowy), który będzie dołączany do wysyłanych wiadomości oraz określić metodę ich szyfrowania.
Zdecydowanie najwięcej możliwości udostępnia zakładka Zaawansowane. Oprócz numerów portów serwerów poczty przychodzącej i wychodzącej (których nie należy zmieniać, chyba że dostawca internetowy wyraźnie zaznaczył konieczność modyfikacji tych parametrów) możemy:
zmienić limity czasu serwera, tj. czas bezczynności, po którym połączenie może zostać automatycznie przerwane. W przypadku łączenia się przez modem z „darmowym” serwerem poczty należy zwiększyć ten limit do co najmniej 2 minut;
automatycznie dzielić duże wysyłane wiadomości na kilka mniejszych. W ten sposób zmniejszamy ryzyko niepowodzenia wysłania wiadomości w przypadku problemów z połączeniem;
określić, czy po pobraniu wiadomości do skrzynki odbiorczej na serwerze powinna zostać przechowywana ich kopia, jeżeli tak, to przez, jaki okres czasu i wiadomości mają być przechowywane i w którym momencie mogą zostać usunięte.
Interfejs programu Outlook Express
Po skonfigurowaniu programu Outlook Express możesz przejść do wysyłania i odbierania poczty. Program umożliwia m.in. odbieranie i wysyłanie wiadomości, tworzenie i usuwanie folderów, usuwanie i drukowanie wiadomości, przenoszenie i kopiowanie wiadomości pomiędzy folderami.
Podczas instalacji programu, automatycznie tworzonych jest pięć folderów osobistych: Skrzynka odbiorcza, Skrzynka nadawcza, Elementy wysłane, Elementy usunięte i Kopie robocze. Oto krótki opis przeznaczenia każdego z nich:
• Skrzynka odbiorcza przechowuje listy, zarówno przeczytane jak i nieprzeczytane, które otrzymaliśmy.
• Skrzynka nadawcza to folder przechowujący wiadomości oczekujące na wysłanie. Listy te zostaną wysłane po naciśnięciu przycisku Wyślij (praca w trybie offline) lub po określonym czasie (praca w trybie online).
• Folder elementy wysłane zawiera kopie wszystkich wysłanych wiadomości.
• Elementy usunięte to folder, do którego przenoszone są wszystkie usuwane wiadomości. Jeżeli chcesz całkowicie usunąć jakieś wiadomości, to powinieneś usunąć je z tego folderu.
• Kopie robocze to folder zawierający listy, które zostały zapisane, ale nie są jeszcze gotowe do wysłania.
• W prawym dolnym rogu wyświetlane jest okno Kontakty, w którym znajduje się lista osób wpisanych do książki adresowej.
Zmiana widoku
Interfejs programu Outlook Express może zostać dostosowany do indywidualnych potrzeb użytkownika. Możemy wyłączyć lub zmienić położenie okna podglądu wiadomości, ukryć pasek narzędzi, widoków lub stanu, a także zdecydować, czy będą wyświetlane okna: Kontakty, Lista folderów, Pasek widoków i Pasek folderów.
Aby dostosować sposób wyświetlania okna programu Outlook Express, z menu głównego wybierz polecenie Widok | Układ. Wyświetli się okno dialogowe pozwalające na dostosowanie elementów znajdujących się w oknie.
Dodawanie nowych folderów
W swoich folderach możesz tworzyć dowolną ilość podfolderów. Możesz stworzyć folder, w którym będziesz przechowywał wiadomości związane z pracą lub wiadomości od określonej osoby.
Aby stworzyć nowy folder, wykonaj następujące czynności:
1. Kliknij prawym klawiszem folder, w którym chcesz utworzyć podfolder.
2. Z menu kontekstowego wybierz opcję Nowy folder.
3. Wprowadź nazwę nowego folderu. Pojawi się on na liście folderów.
Zmiana nazwy i usuwanie folderów
Jeżeli nie używasz już określonego folderu, to możesz go usunąć. Aby usunąć folder, kliknij jego nazwę prawym klawiszem i z menu podręcznego wybierz polecenie Usuń. Ponieważ usunięcie folderu spowoduje utratę wszystkich przechowywanych w nim dokumentów, zostanie wyświetlone okno dialogowe umożliwiające potwierdzenie chęci usunięcia folderu.
Aby zmienić nazwę folderu, kliknij prawym przyciskiem, a następnie z menu podręcznego wybierz polecenie Zmień nazwę. Następnie wprowadź nazwę nowego folderu.
Ustawianie opcji
Możesz ustawić wiele opcji, takich jak na przykład odtwarzanie dźwięku, gdy nadejdzie nowa poczta, ustalanie priorytetów i wiele, wiele innych. Aby otworzyć okno z opcjami, z menu głównego wybierz polecenie Narzędzia | Opcje.
Najważniejsze opcje zostały opisane poniżej:
• Zakładka Ogólne. Na tej zakładce możesz określić podstawowe parametry pracy programy, między innymi: folder, którego zawartość będzie wyświetlana po uruchomieniu programu; reakcję na przychodzące wiadomości; czas, po jakim program sprawdzi, czy na serwerze nie ma nowych wiadomości, czy domyślny program obsługi poczty i grup dyskusyjnych.
• Zakładka Czytanie. Tutaj znajdują się opcje związane z odczytywaniem wiadomości i grup dyskusyjnych, na przykład czas, po jakim wiadomość uważa się za przeczytaną.
• Zakładka Wysyłanie. Tutaj możesz określić takie opcje jak zachowywanie wysłanych wiadomości, ich format (tekst lub HTML), czy dołączanie oryginalnego tekstu do odpowiedzi.
• Zakładka Redagowanie. Ta zakładka pozwala na określenie formatu wysyłanej wiadomości. Możesz tutaj ustawić takie właściwości formatu jak rozmiar i krój czcionki, papeteria czy wizytówki dołączane do wiadomości.
• Zakładka Podpisy. W tym miejscu możesz określić, w jaki sposób program ma podpisywać pocztę wychodzącą.
• Zakładka Pisownia. Tutaj możesz określić, czy sprawdzać pisownię przed wysłaniem i jakiego słownika w tym celu użyć.
• Zakładka Zabezpieczenia. Ta zakładka pozwala wybrać opcje związane z ochroną przed wirusami o bezpieczną pocztą, takie jak cyfrowe certyfikaty i szyfrowanie wiadomości.
• Zakładka Połączenie. Na tej zakładce możesz określić, w jaki sposób program Outlook Express ma się łączyć z internetem.
• Zakładka Potwierdzenia umożliwia ustawianie domyślnego żądania potwierdzenia przeczytania wiadomości oraz reakcję na odebranie wiadomości, której nadawca zażądał potwierdzenia jej przeczytania.
• Zakładka Konserwacja zawiera opcje umożliwiające porządkowanie wiadomości oraz rejestrowaniem połączeń z serwerem.
Wysyłanie i odbieranie wiadomości
Po uruchomieniu programu, możesz natychmiast sprawdzić, czy otrzymałeś nowe wiadomości pocztowe. Możesz także odpowiadać na wiadomości lub wysyłać nowe.
Sprawdzanie i czytanie wiadomości
Aby sprawdzić, czy nadeszły nowe wiadomości, naciśnij kombinację klawiszy Ctrl+M, kliknij ikonę Wyślij/Odbierz lub z menu głównego wybierz Narzędzia | Wyślij i odbierz | Wyślij i odbierz wszystkie. Podstawowe informacje o nowych wiadomościach, takie jak tytuł, lub nadawca zostaną wyświetlone w głównym oknie programu. Nowe wiadomości zostaną oznaczone jako nieprzeczytane.
Aby przeczytać wiadomość, kliknij dwukrotnie jej ikonę. Możesz również otworzyć wiadomość wybierając z menu głównego Plik | Otwórz.
Po przeczytaniu wiadomości możesz ją zamknąć, usunąć, odpowiedzieć na nią lub przesłać dalej do innego użytkownika. Aby wykonać te czynności, możesz użyć menu lub paska narzędzi. Oto opis przycisków paska narzędzi:
Odpowiadanie na wiadomości i przesyłanie ich dalej
Gdy odbierzesz jakąś wiadomość, to możesz na nią odpowiedzieć lub przesłać ją dalej. Możesz to zrobić natychmiast lub za jakiś czas. Wystarczy kliknąć przycisk paska narzędzi Odpowiedz lub Prześlij dalej. Odpowiadanie na wiadomość polega na automatycznym zaadresowaniu jej do osoby, od której ją otrzymałeś. Domyślne ustawienia programu spowodują, że do Twojej odpowiedzi dołączany jest także oryginalny tekst wiadomości.
Wszystko, co musisz zrobić, to wpisać swoją odpowiedź na górze pola tekstowego. Aby wysłać wiadomość, naciśnij przycisk Wyślij, wybierz menu Plik | Wyślij lub naciśnij kombinację klawiszy Alt+S).
Podczas przesyłania wiadomości dalej wysyłasz jej oryginalną zawartość oraz ewentualnie swoje komentarze do niej. W tym przypadku musisz podać adres osoby, do której wysyłasz tę wiadomość.
Wysyłanie poczty
Nową wiadomość możesz wysłać w dowolnej chwili. Wystarczy, że klikniesz przycisk Nowa poczta, wybierzesz Plik | Nowy | Wiadomość pocztowa lub naciśniesz kombinację klawiszy Ctrl+N.
Aby określić odbiorcę nowej wiadomości, naciśnij ikonę po lewej stronie pola Do.
Pole Do jest jedynym obowiązkowym polem okna Nowa wiadomość. Innymi słowy niemożliwe jest wysłanie wiadomości niezaadresowanej (poprawnie lub nie).
Jeżeli adres odbiorcy wiadomości znajduje się w książce adresowej, szybciej i pewniej jest zaadresować list, naciskając ikonę książki znajdującą się po lewej stronie pola Do. W ten sposób wywołamy książkę adresową.
W polu DW należy wpisać adresy tych osób, które powinny otrzymać kopię wiadomości. Możesz podawać wielu odbiorców oryginalnej wiadomości i wielu odbiorców kopii, ale wtedy poszczególne wpisy muszą być oddzielone średnikami. Powinieneś także wypełnić pole Temat, aby było wiadomo, czego wiadomość dotyczy.
Korzystanie z Książki adresowej
Książka adresowa pozwala na organizowanie, zarządzanie i modyfikowanie adresów różnych osób. Książka ta zawiera listę osób wraz z informacjami z nimi związanymi. Książka adresowa może oprócz adresu pocztowego zawierać także inne dane osobowe.
Otwieranie Książki adresowej z programu Outlook Express
Możesz otworzyć Książkę adresową, wybierając z menu polecenie Narzędzia | Książka adresowa. Następnie kliknij w ikonę Adresy znajdującą się na pasku narzędzi lub naciśnij kombinację klawiszy Ctr+Shift+B.
Książka adresowa zawiera podstawowe dane o osobach wraz z ich adresami pocztowymi. Dwukrotnie klikając nazwisko użytkownika, możesz przeglądać informacje o nim. Okno dialogowe Właściwości podaje pełne dane o określonym użytkowniku.
Jak to zrobić?
Aby utworzyć nową wiadomość, naciśnij przycisk Utwórz wiadomość. Obok tego przyŹcisku znajduje się strzałka skierowana w dół. Po jej naciśnięciu można wybrać jedną z wielu kartek z papeterii, na której zoŹstaŹnie stworzony nowy list.
Aby odpowiedzieć na otrzymany list, kliknij przycisk Odpowiedz. W polu Do zostanie automatycznie wpiŹsany naŹdawŹca listu, a w polu Temat tytuł oryginalnej wiadomości poprzedzony przedrostkiem Re: lub Odp:.
Aby odpowiedzieć na otrzymany list autorowi i wszyŹstkim, którzy otrzymali kopię listu, na który odpowiadamy, kliknij przycisk Odpowiedz wszystkim. W polu Do zostanie automatycznie wpiŹsany naŹdawŹca listu, w polu DW — osoby, które otrzymały kopię listu, a w polu Temat tytuł oryginalnej wiadomości poprzedzony przedrostkiem Re: lub Odp:.
Aby przesłać list do innego adresata, naciśnij przycisk Prześlij dalej. Pole Temat zostanie automatycznie uzupełnione tematem oryginalnej wiadomości poprzedzonym przedrostkiem Fw:, a pole treści — treścią oryginalnej wiadomości.
Aby wysłać i odebrać listy, naciśnij przycisk Wyślij/Odbierz.
Aby usunąć wybrany list, naciśnij przycisk Usuń lub klawisz Del.
Aby wydrukować wiadomość, naciśnij przycisk Drukuj.
Rozdział 7.
Drukowanie
Przed opisaniem pracy z drukarką warto wyjaśnić znaczenie samego terminu drukarka. W terminologii firmy Microsoft drukarka jest obiektem logicznym, a nie fizycznym urządzeniem. Tak więc drukarkę tworzy się poprzez skonfigurowanie zestawu sterowników w systemie Windows XP. Natomiast drukarka — urządzenie fizyczne jest określana jako urządzenie drukujące (ang. Print Device).
Omówienie procesu drukowania
Aby możliwe było drukowanie dokumentów, w systemie musi zostać zainstalowana drukarka. Proces instalacji drukarki przebiega podobnie jak proces instalowania sterowników dowolnego, innego urządzenia w komputerze. Z systemem Windows XP dostarczane są trzy typy sterowników drukarek:
Sterownik graficzny drukarki — uniwersalne sterowniki drukarek obsługujące trzy główne rodzaje drukarek:
o drukarki zgodne z Adobe Postscript,
o drukarki rastrowe, np. laserowe i igłowe,
o plotery zgodne z standardem HPCL2.
Sterownik interfejsu drukarki — to właśnie od tych sterowników zależy wygląd i funkcjonalność okna dialogowego Właściwości drukarki. Dla każdego typu drukarki dostępny jest o oddzielny sterownik (oddzielna biblioteka DLL).
Pliki opisujące właściwości drukarek — pliki definiujące możliwości i wymagania dla poszczególnych drukarek.
Dokument wysłany do druku zostaje przetłumaczony przez usługę Bufor wydruku na zadanie drukowania i zapisany w postaci pliku buforu wydruku.
Plik buforu wydruku
Domyślnie usługa Bufor wydruku zapisuje zadania drukowania w katalogu WINDOWS\System32\spool\PRINTERS. Usługa Bufor wydruku zapisuje dwa pliki dla każdego zadania drukowania (print job):
o Plik buforowany — plik z rozszerzeniem .SPL. W tym pliku przechowywany jest dokument, który ma zostać wydrukowany.
o Plik towarzyszący — plik z rozszerzeniem .SHD. W tym pliku umieszczone są informacje i wskazówki dotyczące zadania drukowania takie jak lokalizacja drukarki, priorytet wydruku czy nazwa użytkownika, który wysłał dokument do druku
Ponieważ każdy dokument przed wydrukowaniem musi zostać przetworzony i zapisany jako zadanie wydruku, brak wolnego miejsca na dysku, na którym umieszczono folder buforu wydruku, wywoła błąd i uniemożliwi wydrukowanie dokumentów. Dlatego domyślną lokalizację folderu buforu wydruku można zmienić, wybierając dysk, na którym jest większa ilość wolnego miejsca. W tym celu:
1. Wybierz menu Start | Panel sterowania | drukarki i inny sprzęt | Drukarki i faksy.
2. Z menu Plik wybierz opcję Właściwości serwera.
3. Wybierz zakładkę Zaawansowane.
4. W polu Folder buforu wprowadź lokalną ścieżkę dostępu do nowego folderu buforu wydruku i naciśnij przycisk OK.
Po przeniesieniu folderu buforu nadaj wszystkim użytkownikom uprawnienia do modyfikacji plików w tym folderze. W przeciwnym razie niektórzy użytkownicy nie będą mogli wydrukować żadnych dokumentów.
5. Aby zmiany zaczęły obowiązywać, zatrzymaj i uruchom ponownie usługę Spooler (Bufor wydruku), wydając polecenia Net Stop Spooler, a następnie Net Start Spooler.
Po przetłumaczeniu zadania drukowania na polecenia drukarki usługa Bufor wydruku przekazuje je do monitora wydruku (ang. Print Monitor). Sterownik ten jest odpowiedzialny za komunikację z urządzeniem drukującym. Każdy rodzaj drukarki ma swój własny monitor wydruku.
Ostatnim etapem jest wysłanie przez usługę Monitor wydruku danych do urządzenia drukującego.
Instalacja i konfiguracja drukarki
Po tej porcji teorii wróćmy do kwestii najbardziej interesujących większość Czytelników — omówienia procesu instalacji i konfiguracji drukarki. Aby dodać nową drukarkę:
1. Jeżeli drukarka nie jest podłączona do komputera, to:
o jeżeli drukarka wykorzystuje port szeregowy (długa, dwurzędowa wtyczka) — wyłącz komputer, podłącz drukarkę i włącz komputer;
o jeżeli drukarka wykorzystuje port USB (mała, prostokątna wtyczka) — podłącz ją do komputera.
2. System Windows XP powinien po chwili prawidłowo rozpoznać nowe urządzenie i uruchomić Kreatora znajdowania nowego sprzętu:
• Naciśnij przycisk Dalej.
• Zostanie wyświetlona lista sterowników dla znalezionej drukarki. Wybierz odpowiedni sterownik i naciśnij przycisk Dalej.
• Po chwili zostanie wyświetlone okno z komunikatem o pomyślnym zainstalowaniu drukarki. Naciśnij przycisk Zakończ.
• W prawym rogu paska zadań przez chwilę będzie wyświetlany komunikat informujący o pomyślnym zainstalowaniu nowego urządzenia w systemie.
W przeciwnym przypadku uruchom Kreatora dodawania drukarki, wybierając menu Start | Drukarki i faksy | Dodaj drukarkę.
1. Naciśnij przycisk Dalej.
2. Ponieważ instalowane urządzenie nie jest zgodne ze standardem PnP, należy odznaczyć pole wyboru Automatycznie wykryj i zainstaluj moją drukarkę, a następnie nacisnąć przycisk Dalej.
3. Wybierz port, do którego podłączona jest drukarka i naciśnij przycisk Dalej.
4. Z listy producentów i typów drukarek wybierz pozycje odpowiednie dla Twojej drukarki lub wskaż lokalizację sterowników urządzenia.
5. W kolejnym kroku określ nazwę nowej drukarki i zdecyduj, czy nowa drukarka ma zostać drukarką domyślną .
6. Zdecyduj, czy chcesz udostępnić nową drukarkę innym użytkownikom sieci lokalnej i jeżeli tak, pod jaką nazwą drukarka będzie udostępniona.
7. Aby sprawdzić konfigurację nowej drukarki, wydrukuj stronę testową i zakończ pracę kreatora.
Druk strony testowej
Stronę testową drukarki możemy wydrukować nie tylko podczas jej instalacji, ale np. po zmianie tonera czy zainstalowaniu nowych sterowników. W tym celu:
1. Z menu Start wybierz Drukarki i faksy. Zostanie wyświetlone okno Drukarki i faksy.
2. Wybierz drukarkę i listy Zadań drukarki wybierz zadanie Ustaw właściwości drukarki.
3. Zostanie wyświetlone okno Właściwości wybranej drukarki. Wygląd i funkcjonalność okna, w tym liczba dostępnych zakładek zależy od sterowników wybranego urządzenia, ale na zakładce Ogólne zawsze znajduje się przycisk Drukuj stronę testową.
4. Naciśnij ten przycisk i sprawdź, czy strona testowa została poprawnie wydrukowana.
Metody drukowania dokumentów
W systemie Windows XP możemy wydrukować dokumenty na kilka sposobów. Dodatkowo, możemy wydrukować dokumenty przez internet lub z programu pracującego w wirtualnej maszynie DOS — specjalnym środowisku emulującym system DOS dla starszych, 16-bitowych aplikacji.
Wydruk z programu
Najprostszą metodą wydrukowania dokumentu jest wybranie odpowiedniej opcji z menu tego programu, w którym dokument został otwarty. Aby wydrukować dokument w ten sposób:
1. Otwórz dowolny program do edycji dokumentów (Notatnik, WordPad, Paint itd.).
2. Przygotuj dokument, który chcesz wydrukować.
3. Z menu Plik wybierz opcję Drukuj. Zostanie otworzone okno Drukuj.
4. Naciśnij klawisz OK.
Wydruk z Eksploratora
Jeżeli chcemy wydrukować dokument zapisany na dysku twardym bez jego otwierania, wystarczy że wskażemy na ikonę tego pliku, naciśniemy prawy przycisk myszy i z menu kontekstowego wybierzemy akcję Drukuj.
Opcje menu podręcznego różnią się między sobą w zależności od rozszerzenia pliku. Jeżeli jakiejś rozszerzenie (np. .pdf, .eps) nie zostało zarejestrowane w systemie albo typ pliku nie nadaje się drukowania (np. bazy danych programu Access), w menu podręcznym nie znajdziemy opcji Drukuj.
Kopiowanie dokumentów do folderu drukarki
Wydrukować dokument można również „przeciągając” go myszką do folderu drukarki. Skopiowanie dokumentu do folderu drukarki spowoduje wydrukowanie jego kopii. Aby wydrukować dokument w ten sposób:
1. Z menu Start wybierz opcję Drukarki i faksy.
2. Otwórz folder zawierający wybrany dokument.
3. Zaznacz dokument przeznaczony do druku i „przeciągnij” go nad ikonę wybranej drukarki.
4. Puść przycisk myszy. Rozpocznie się proces drukowania dokumentu.
Drukowanie z systemu DOS
Aplikacje systemu DOS mogą pracować w systemie Windows XP, który uruchamia na ich potrzeby tryb wirtualnego komputera DOS (ang. Virtual DOS Machine). Program ten oczekuje, że do portu LPT podłączona jest drukarka i że proces drukowania sprowadza się do wysłania ciągu bitów bezpośrednio do tego portu.
W przypadku programów DOS wyposażonych w sterowniki do używanego typu drukarki, drukowanie na drukarce podłączonej bezpośrednio do komputera powinno być możliwe. Należy jednak spodziewać się problemów związanych ze sposobem, w jaki takie aplikacje komunikują się z drukarką. Z reguły, jeśli aplikacja nie zakończy pliku wysłaniem znaku EOF (ang. End of File), proces odpowiedzialny za sterowanie wydrukiem będzie uważał, że aplikacja wciąż drukuje. Istnieje kilka objawów tego problemu:
• Zadanie drukowania nie zostanie uruchomione, dopóki program nie zostanie zamknięty.
• Ostatnia strona wydruku pozostaje w drukarce.
• Strony różnych dokumentów zadań drukowania systemu DOS są przemieszane. Przyczyną tego są aplikacje, dokonujące obliczeń pomiędzy drukowaniem kolejnych stron raportu, które trwają wystarczająco długo, aby sterownik uznał to za przekroczenie czasu wydruku i przyjął zadanie drukowania z innej aplikacji.
Zdecydowanie „gorzej” wygląda próba wydrukowania dokumentu z aplikacji DOS na drukarce podłączonej poprzez sieć lub do portu podczerwieni. Ponieważ program wysyła dane wyłącznie na nieistniejące w tym wypadku urządzenie podłączone do portu LPT, musimy zmapować port LPT do innego portu. Służy do tego polecenia Net Use.
Na przykład, jeżeli komputer Lolek udostępniona w sieci drukarkę pod nazwą Gonzales powinniśmy zmapować tę drukarkę do portu LPT1 naszego komputera wydając polecenie:
net use lpt1: \\lolek\gonzales
W ten sposób „przekonamy” aplikacje DOS, że drukują do portu LPT1, chociaż w rzeczywistości dokumenty będą drukowane na drukarce o nazwie Gonzales.
Drukowanie przez internet
System Windows XP obsługuje protokół IPP (ang. Internet Printing Protocol). Protokół IPP umożliwia wysyłanie zadań drukowania poprzez internet. Ponieważ pakiety IPP (zadania drukowania) są umieszczenie wewnątrz protokołu HTTP, możliwe jest przesłanie dokumentów poprzez zapory połączeń internetowych.
Jednak aby móc drukować za pośrednictwem internetu, konieczne jest uruchomienie usług drukowania na serwerze internetowym. Tę rolę dla systemu Windows XP pełni Internet Information Server. Tak więc, aby móc korzystać z protokołu IPP, konieczne jest uruchomienie usług internetowych na serwerze wydruku. Tyle że serwery wydruku są jednymi z najważniejszych serwerów i nie powinny być nigdy wyłączane. A jak uczy nas doświadczenie, serwery internetowe (szczególnie serwery firmy Microsoft) muszą być co jakiś czas restartowane.
Drukowanie na serwerach UNIX
System Windows XP umożliwia również drukowanie dokumentów na komputerach, na których uruchomiony jest demon drukarki wierszowej LPD. Służy do tego program obsługi zdalnej drukarki wierszowej LPR. Możliwe jest również, za pomocą polecenie LPQ, wyświetlenie stanu kolejki wydruku na komputerze, na którym uruchomiono demona LPD.
Zarządzanie drukowaniem
Zarządzanie drukowaniem, choć stosunkowo proste, często jest głównym wyznacznikiem naszych „umiejętności” jako guru komputerowych. Tym bardziej warto poświęcić chwilę czasu na poznanie kilku technik z nim związanych.
Anulowanie wydruku dokumentu
Jeżeli omyłkowo wybraliśmy do druku nie plik zawierający dwu stronicowy list, ale prawie 100-stronicowy plik zawierający pierwszą cześć właśnie pisanej przez nas powieści, możemy to jeszcze naprawić bez konieczności natychmiastowego wyłączania komputera z prądu (natomiast w takiej sytuacji warto na czas usunięcia dokumentu z buforu wydruku wyłączyć drukarkę). Aby anulować wydruk dokumentu:
1. Z menu Start wybierz opcję Drukarki i faksy.
2. Zaznacz drukarkę, do której wysłano dokument.
3. Dwukrotnie kliknij na ikonie drukarki, do której został wysłany dokument lub wybierz zadania Zobacz, co jest drukowane.
4. Wybierz nazwę dokumentu, którego wydruk chcesz anulować.
5. Naciśnij klawisz Delete lub z menu Dokument wybierz opcję Anuluj. Wybrane dokumenty zostaną usunięte z kolejki drukowania.
Zmiana kolejności wysłanych do drukarki dokumentów
Jeżeli w kolejce wydruku naszej jedynej drukarki „czeka” już ponad 100 stron tekstu, a my musimy natychmiast wydrukować odebraną właśnie wiadomość e-mail, możemy zmienić priorytet oczekujących na wydruk dokumentów, ustalając w ten sposób kolejność, w której zostaną wydrukowane. W tym celu:
1. Z menu Start wybierz opcję Drukarki i faksy.
2. Dwukrotnie kliknij na ikonie drukarki, do której został wysłany dokument.
3. Wybierz dokument, który ma być wydrukowany jako pierwszy. Zostanie otwarte okno właściwości dokumentu.
4. Nadaj dokumentowi priorytet wyższy niż określony dla pozostałych dokumentów znajdujących się w kolejce wydruku.
5. Naciśnij przycisk Zastosuj.
Nadawanie uprawnień do drukarki
Do drukarki, tak jak do każdego innego zasobu komputera, możemy nadać odpowiednie uprawnienia wybranym użytkownikom lub ich grupom. W ten sposób możemy określić m.in., którzy użytkownicy będą mogli drukować na wybranym urządzeniu, czy będą mogli modyfikować zadania drukowania innych użytkowników.
Tak samo, jak w przypadku nadawania uprawnień do plików i folderów, przyznając lub odbierając jedno z uprawnień do drukarki, umożliwiamy lub zabraniamy wykonania danemu użytkownikowi pewnych czynności.
Aby zmodyfikować uprawnienia do drukarki:
1. Z menu Start wybierz opcję Drukarki i faksy.
2. Kliknij prawym przyciskiem na ikonie wybranej drukarki.
3. Z menu podręcznego wybierz opcję Właściwości. Zostanie wyświetlone okno właściwości.
4. Wybierz opcję Zabezpieczenia. W polu Nazwa grupy lub użytkownika znajduje się lista użytkowników i grup, którym przyznano lub odebrano prawa do drukarki. Lista ta może być modyfikowana za pomocą klawiszy Dodaj i Usuń.
5. Po wybraniu właściwego użytkownika lub grupy użytkowników, W polu Uprawnienia zaznacz odpowiednie opcję przyznając lub odmawiając wykonania określonych zadań.
6. Potwierdź swoją decyzję, naciskając przycisk Tak.
Zaawansowane właściwości drukarki
Jak wspominaliśmy, wygląd i funkcjonalność okna Właściwości drukarki zależy od zainstalowanego dla tego urządzenia sterownika. Pewne elementy, w tym zawartość zakładki Zaawansowane są jednakowe dla wszystkich typów sterowników takie same. Tak więc, niezależnie od typu podłączonego urządzenia na zakładce Zaawansowane znajdziemy pola:
• Zawsze dostępna / Dostępna od — umożliwia podanie godziny, w których drukarka pobiera zadania drukowania z buforu wydruku i przesyła do swojego urządzenia drukującego. Zadania drukowania, wysłane o innych godzinach, oczekują w kolejce wydruku.
• Priorytet — jeśli klika drukarek podłączonych jest do tego samego urządzenia drukującego, usługa Bufor wydruku zazwyczaj naprzemiennie przełącza pomiędzy dwoma kolejkami. Jeśli chcesz, by zadania drukowania z jednej kolejki były wykonane przed zadaniami innej kolejki, ustaw wyższą wartość tego parametru.
• Sterownik — umożliwia aktualizację sterownika. Jeśli drukarka jest udostępniona, to użytkownicy połączeni do niej automatycznie pobierają nowe sterowniki.
• Buforuj dokumenty tak, aby program szybciej skończył drukowanie — usługa Bufor wydruku przyjmuje przychodzące zadania drukowania, przetwarza strumień bajtów i przesyła zadanie drukowania z buforu równocześnie na urządzenie drukujące albo najpierw zapisuje całe zadanie na dysku i dopiero rozpoczyna drukowanie.
• Drukuj bezpośrednio do drukarki — zadanie jest przetwarzane w locie i wysyłane bezpośrednio do urządzenia drukującego, bez umieszczania w buforze wydruku.
• Wstrzymaj niedopasowane dokumenty — usługa Bufor wydruku sprawdza, czy ustawienia drukarki są zgodne ustawieniami dokumentu i jeżeli nie, dokument oczekuje w kolejce wydruku nie wpływając na wydruk pozostałych (zgodnych) dokumentów.
• Jako pierwsze drukuj dokumenty buforowane — usługa Bufor wydruku wydrukuje jako pierwsze zadana z buforu wydruku, przed nowymi zadaniami. Jeśli w buforze wydruku są dwa zadania, usługa Bufor wydruku jako pierwsze wydrukuje większe zadanie.
• Przechowaj dokumenty po wydrukowaniu — opcja ta powoduje zachowanie pliku w buforze po zakończeniu wydruku.
• Włącz zaawansowane funkcje drukowania —po wyłączeniu tej opcji, nie będą buforowane dane metapliku i niektóre zaawansowane funkcje drukarki mogą być niedostępne. Opcję tę należy wyłączyć, tylko jeżeli występują problemy z poprawnym drukowaniem dokumentów.
Rozdział 8.
Administracja systemem z wykorzystaniem konsoli MMC
Administracja systemem obejmuje wykonywanie szeregu czynności związanych z konfiguracją i utrzymaniem systemu. Konieczne do sprawnego działania systemu jest czuwanie nad jego funkcjonalnością i ewentualne naprawianie zaistniałych błędów. Osoba wykonująca powinności administracyjne musi posiadać konto użytkownika należące do grupy administratorzy, ponieważ tylko takie konto pozwala na wykonywanie wszystkich niezbędnych czynności oraz wykorzystać niezbędne narzędzia. Aby maksymalnie, jak to tylko możliwe, ułatwić administrowanie systemem operacyjnym oraz aplikacjami i usługami w systemie Windows XP, wszystkie „niezbędne czynności administracyjne” można wykonać za pomocą jednego programu, konsoli MMC (ang. Microsoft Management Console). Jest to aplikacja, która samodzielnie nie służy do wykonywania jakichkolwiek zadań, jest ona jednak jednolitym środowiskiem, do którego można dodawać różne programy administracyjne w postaci tzw. przystawek i tworzyć dzięki temu konsole administracyjne. Konsola administracyjna to, zapamiętany w postaci pliku, zbiór ustawień programu MMC, który możemy przenosić z jednego komputera na inny. Korzystając z odpowiednio skonfigurowanych konsoli użytkownik może zarządzać komputerem lokalnym oraz innymi komputerami w sieci, włączając w to serwery. Jedynym ograniczeniem jest dostępna lista przystawek. Istnieje szereg predefiniowanych konsoli służących do wykonywania określonych czynności, więc możliwe jest zarządzanie Windows XP bez znajomości tworzenia własnych konsoli. Dostęp do większości konsoli predefiniowanych można uzyskać przez otwarcie grupy programów Narzędzia administracyjne z Panelu sterowania. Tworzenie własnych konsoli ułatwia i przyspiesza dostęp do najczęściej wykorzystywanych podczas pracy narzędzi. W tym rozdziale opiszemy ogromne możliwości, jakie daje korzystanie z personalizowanych konsoli administracyjnych.
Tworzenie i konfigurowanie konsoli
Dodawanie przystawek do nowej konsoli
Proces tworzenia nowych konsoli polega na uruchomieniu narzędzia MMC i dodaniu odpowiednich przystawek oraz skonfigurowaniu opcji zgodnie z potrzebami. Aby stworzyć nową konsolę:
1. Kliknij menu Start
2. Wybierz Uruchom…
3. W oknie Uruchamianie wpisz MMC i zatwierdź przyciskiem OK.
Na ekranie pojawi się pusta konsola MMC. Jest to punkt wyjściowy do jej dalszej konfiguracji.
Okno konsoli jest podzielone pionowo na dwie części — użytkownik może również korzystać z menu oraz paska narzędzi. W lewej części okna znajduje się drzewo konsoli, w którym jest wyświetlana w postaci drzewa, lista dostępnych narzędzi. Prawa część to okno szczegółów, w którym wyświetlane są wybrane obiekty oraz ich właściwości. Następną czynnością, jaką należy wykonać jest dodanie przystawek:
1. W menu Plik wybierz Dodaj/Usuń przystawkę…
2. W oknie Dodaj/Usuń przystawkę kliknij przycisk Dodaj…
Na ekranie pojawi się okno Dodawanie przystawki autonomicznej wraz z listą dostępnych przystawek oraz krótkim opisem każdej z nich. Lista ta może się różnić na poszczególnych komputerach, ponieważ zależy od zainstalowanych aplikacji oraz narzędzi administracyjnych. Twórcy niektórych programów wykorzystują konsolę MMC do zarządzania własnym programem dodając odpowiednią przystawkę. W takiej sytuacji po instalacji aplikacji pojawi się na liście dostępnych przystawek nowa pozycja. Różnice mogą również być wynikiem zainstalowania w systemie Windows XP narzędzi administracyjnych serwera Windows 2000. Jest to pakiet przystawek służących do konfiguracji i zarządzania sprzętem, oprogramowaniem i składnikami sieciowymi systemu Windows 2000.
3. Wybierz przystawkę, która Cię interesuje i kliknij Dodaj.
W przypadku niektórych przystawek może pojawić się dodatkowe okno konfigurujące opcje wybranej przystawki. Jeśli tak się stanie, wybierz odpowiednie parametry działania przystawki.
4. Kliknij Zamknij, aby zamknąć okno dodawania przystawek.
Pierwsza część tworzenia konsoli została zakończona. W drzewie konsoli znajdują się teraz zainstalowane przystawki. Kolejnym etapem jest dostosowanie konsoli do własnych potrzeb. Aby zapamiętać ustawienia konsoli, wybierz menu Plik i kliknij Zapisz lub w celu podania innej nazwy Zapisz jako… Wybierz lokalizację dla pliku konsoli i wpisz odpowiednią nazwę. Windows XP domyślnie proponuje jako lokalizację folder Narzędzia administracyjne należący do menu Start aktualnie zalogowanego użytkownika. Jeśli lokalizacja zostanie zaakceptowana, aby uruchomić zapisaną konsolę, należy mieć włączone wyświetlanie w menu Start Narzędzi administracyjnych. Aby to zrobić, kliknij prawym przyciskiem na pasku zadań, wybierz z menu podręcznego Właściwości, na karcie Menu Start kliknij Dostosuj. Przejdź do karty Zaawansowane i włącz opcję wyświetlania narzędzi administracyjnych w menu Wszystkie programy.
Dobrym zwyczajem jest nazywanie konsoli zgodnie z jej przeznaczeniem. Np. Zarządzanie użytkownikami, Zasoby i udostępnianie
Należy pamiętać, iż konsola może być używana przez jej właściciela lub innego użytkownika. Jeżeli za administrowanie komputerami w sieci odpowiedzialnych jest kilka osób, główny administrator może, rozdzielając zadania, utworzyć odpowiednie konsole i przekazać swoim współpracownikom w postaci plików z rozszerzeniem .msc.
Tryby pracy konsoli
Każda konsola może być zapisana w jednym z czterech trybów pracy. Każdy z trybów definiuje opcje dostępu do konsoli. Oto krótka charakterystyka trybów pracy:
• Tryb autorski
Zezwala użytkownikowi na pełny dostęp do funkcji konsoli MMC. Użytkownik może dodawać przystawki, tworzyć nowe okna, edytować parametry pracy przystawek.
• Tryb użytkownika – pełny dostęp
Daje użytkownikowi pełny dostęp do konsoli, lecz nie pozwala na dodawanie i usuwanie przystawek oraz zmianę właściwości. Wszystkie pozostałe funkcje są włączone.
• Tryb użytkownika – ograniczony dostęp, wiele okien
Pozwala na dostęp wyłącznie do tych obszarów drzewa konsoli, które były widoczne w momencie zapisywania konsoli, tworzenie nowych okien. Możliwość zamykania istniejących okien jest niedostępna.
• Tryb użytkownika – ograniczony dostęp, jedno okno
Ustawienie najbardziej restrykcyjne, różni się od poprzedniego dodatkowym ograniczeniem w postaci braku możliwości tworzenia dodatkowych okien.
Domyślnie konsola jest zapisywana w trybie autorskim. Nie ma potrzeby zmieniać trybu pracy, jeżeli z konsoli będzie korzystał jej autor; natomiast gdy konsola jest tworzona dla współpracownika, należy się zastanowić nad zastosowaniem odpowiedniego trybu użytkownika. Aby zmienić tryb konsoli, należy:
1. Z menu Plik wybierz Opcje…
2. Na karcie Konsola z listy rozwijalnej Tryb konsoli wybierz odpowiedni tryb.
3. Gdy zostanie wybrany inny tryb niż Tryb autorski, uaktywnią się dwa pola wyboru.
4. Aby wyłączyć możliwość zapisywania ustawień konsoli, zaznacz pole wyboru Nie zapisuj zmian w tej konsoli.
5. Gdy pole wyboru Zezwalaj użytkownikowi na dostosowywanie widoków jest zaznaczone, użytkownik może zmieniać ustawienia, w przeciwnym przypadku niedostępna jest menu Widok Dostosuj…, które wywołuje okno Dostosowywanie widoku.
W oknie Dostosowywanie widoku można wybrać, które elementy konsoli będą widoczne podczas pracy. Sposób ograniczania dostępnych elementów konsoli został omówiony dalej w tym rozdziale.
Gdy została zapisana konsola z ograniczeniami, domyślnym trybem pracy tej konsoli jest taki, jaki został wybrany w opcjach konsoli. Funkcje trybu autora są dla większości użytkowników niepotrzebne, ponieważ nie zmieniają oni konfiguracji konsoli. Jeżeli jednak użytkownik zechce przekonfigurować konsolę, może ją uruchomić w trybie Autora, wykonując jedną z poniższych czynności:
• Kliknąć plik konsoli prawym przyciskiem myszy i wybrać z menu podręcznego Autor.
• Uruchomić konsolę z wiersza polecenia i zastosować jako opcję uruchamiania parametr /a
np. "c:\Moje konsole\Konta i grupy" /a
Aby ograniczyć dostęp użytkowników do trybu autora konsoli, administrator komputera może zmienić ustawienia zasad bezpieczeństwa, blokując możliwość dostępu do opcji pozwalających na uruchomienie konsoli w trybie autorskim.
Edycja ustawień konsoli
Dostosowując wygląd konsoli do własnych potrzeb użytkownik ma do swojej dyspozycji kilka ciekawych opcji. Zwiększając funkcjonalność konsoli, nie można zapomnieć o odpowiednim ułożeniu przystawek w drzewie konsoli. Przystawki powinny być tak zlokalizowane, aby dostęp do nich był przejrzysty i intuicyjny. W tym celu można wykorzystać hierarchiczne grupowanie. Podczas dodawania nowych przystawek, co zostało opisane wcześniej w tym rozdziale, użytkownik decyduje, do którego miejsca w drzewie konsoli będą one dodane. Domyślną lokalizacją, jaką proponuje Windows XP, jest folder o nazwie Katalog główny konsoli. Jeśli chcesz podzielić swoje narzędzia na grupy tematyczne, możesz wpierw dodać do konsoli odpowiednią ilość nowych katalogów oraz zmienić ich nazwy. Dodawanie nowych folderów polega na wywołaniu okna Dodaj/Usuń przystawkę i wybranie z listy przystawki Folder. Aby zmienić nazwę dodanego folderu, kliknij go w drzewie konsoli prawym klawiszem myszy i wybierz polecenie Zmień nazwę, następnie wpisz odpowiednią nazwę i zatwierdź przyciskiem OK. Gdy w konsoli znajduje się już odpowiednia ilość folderów, można instalować kolejne przystawki w folderach. W tym celu podczas dodawania nowej przystawki wskaż listę rozwijaną Przystawki dodane do i odpowiedni folder.
Niektóre przystawki np. Zarządzanie komputerem posiadają listę rozszerzeń przystawki. Rozszerzenia to moduły instalowane podczas uruchomienia przystawki. Domyślnie instalowane są wszystkie dostępne rozszerzenia przystawki. Aby zainstalować tylko wybrane, wykonaj:
1. W oknie Dodaj/Usuń przystawkę kliknij na kartę Rozszerzenia.
2. W liście rozwijalnej Przystawki, które mogą zostać rozszerzone wskaż przystawkę.
3. Jeśli zaznaczone jest pole wyboru Dodaj wszystkie rozszerzenia oznacza to, iż zainstalowane zostaną wszystkie dostępne rozszerzenia.
4. Odznacz ww. pole wyboru i zaznaczając lub odznaczając pola wyboru przy nazwie dostępnych rozszerzeń, wybierz te, które chcesz instalować.
5. Zatwierdź przyciskiem OK.
W niektórych sytuacjach niezbędne jest równoległe wyświetlanie na ekranie dwóch różnych przystawek lub takich samych, lecz pobierających dane z różnych komputerów. Przykładem może być przeglądanie dzienników zdarzeń jednocześnie dla serwera i stacji roboczej w celu zdiagnozowania problemu z połączeniem. Aby wygodnie przeglądać te ustawienia, należy w konsoli wyświetlić dwa okna, każde zawierające dziennik zdarzeń innego komputera:
1. W konsoli zawierającej przystawkę Podgląd zdarzeń kliknij na nią prawym przyciskiem myszy i wybierz Nowe okno z tego miejsca.
2. Z menu Okno wybierz Sąsiadująco w poziomie, na ekranie pojawią się dwa okna Podglądu zdarzeń
3. W nowym oknie kliknij na przystawkę Podgląd zdarzeń prawym przyciskiem myszy i wybierz Połącz do innego komputera…
4. Wskaż komputer, z którym chcesz się połączyć.
5. Oba okna w konsoli zawierają Podgląd zdarzeń, lecz każde z nich wyświetla dzienniki innego komputera.
Podobnie można tworzyć kolejne okna, które mogą zawierać dowolne przystawki oraz wyświetlać parametry różnych komputerów.
Jeżeli tworzona konsola ma być używana przez innych użytkowników i zawiera przystawki łączące się z różnymi komputerami w sieci, należy pamiętać o tym, że aby było to możliwe, każdy użytkownik uruchamiający konsolę musi posiadać odpowiednie uprawnienia na wszystkich komputerach, którymi zarządza konsola.
Podstawową metodą nawigacji wewnątrz okna konsoli jest poruszanie się po poszczególnych jej gałęziach. Gdy konsola zawiera wiele przystawek, a użytkownik korzysta często tylko z pewnych przystawek, natomiast pozostałe są wykorzystywane sporadycznie, można zdefiniować Ulubione miejsca konsoli.
Ulubione jest to lista konkretnych gałęzi drzewa konsoli. Aby dodać pozycję do Ulubionych:
1. W drzewie konsoli wskaż miejsce, które chcesz dodać do ulubionych.
2. Kliknij menu Ulubione, a następnie Dodaj do ulubionych…
3. W oknie Dodawanie do ulubionych wpisz nazwę dla nowej pozycji oraz wybierz lub utwórz folder, w którym Twoje ulubione miejsce zostanie zapisane.
4. Kliknij OK.
Od teraz w menu Ulubione znajduje się pozycja o nazwie, jaka została wpisana podczas dodawania lokalizacji do ulubionych. Jej kliknięcie przenosi użytkownika bezpośrednio do wcześniej określonego miejsca konsoli.
Widoki bloku zadań
Szczególnie wtedy, gdy przygotowywana jest konsola dla użytkownika, który nie posiada doświadczenia w używaniu tego typu narzędzi korzystne jest stworzenie nowego widoku bloku zadań. Jest to bardzo atrakcyjny, funkcjonalny oraz prosty w użyciu w pełni konfigurowalny widok konsoli. Poniżej opisaliśmy procedurę tworzenia widoku bloku zadań. Zawiera ona niektóre czynności opisane wcześniej w niniejszym rozdziale.
1. Otwórz pustą konsolę MMC.
2. Dodaj przystawkę, która Cię interesuje
Nie wszystkie przystawki dopuszczają konfigurowanie widoku bloku zadań.
3. W drzewie konsoli kliknij prawym przyciskiem myszy na odpowiednie miejsce, dla którego chcesz stworzyć nowy widok i wybierz z menu podręcznego Nowe okno z tego miejsca
4. Z menu Okno wybierz okno, z którego rozpoczynałeś pracę. Gdy pojawi się na ekranie, zamknij je. Konsola powinna zawierać teraz tylko okno, które powstało w wyniku działania komendy Nowe okno z tego miejsca.
5. W drzewie konsoli kliknij prawym przyciskiem myszy na przystawkę i wybierz Nowy widok bloku zadań…
6. Na pierwszej stronie w oknie Kreator nowego widoku bloku zadań kliknij Dalej.
7. Na stronie Wyświetlanie bloku zadań wybierz satysfakcjonujący Cię sposób wyświetlania elementów w widoku.
8. Jeżeli nie chcesz, aby tworzony widok był alternatywnym widokiem do standardowego, zaznacz pole wyboru Ukryj kartę Standardowy. Jedynym dostępnym widokiem będzie widok bloku zadań.
9. Kliknij Dalej.
10. Wybierając jedną z dwóch opcji na stronie Obiekt docelowy bloku zadań, możesz zdecydować, czy widok będzie wykorzystany tylko dla elementu bieżącego czy też dla wszystkich elementów danego typu.
11. Kliknij Dalej.
12. Wpisz nazwę dla widoku i opis następnie kliknij Dalej.
W tym momencie kończy się etap tworzenia widoku. Na kolejnej stronie kreator zaproponuje uruchomienie Kreatora nowego zadania, dzięki któremu można dodać funkcjonalność do widoku.
13. Sprawdź, czy zaznaczone jest pole Uruchom Kreatora nowego zadania i kliknij Zakończ.
14. Na pierwszej stronie Kreatora nowego zadania kliknij Dalej.
15. Kolejna strona pozwala wybrać, jaki typ polecenia chcesz skonfigurować. Wybranie Polecenie menu powoduje dodanie do widoku jednego z poleceń dostępnych w menu konsoli widoku standardowego. Polecenie powłoki uruchamia wskazany przez autora widoku skrypt lub inny program zewnętrzny. Nawigacja powoduje dodanie przycisków nawigacyjnych, które mogą przełączać do widoku zdefiniowanego jako ulubiony.
Kolejne etapy będą się różniły w zależności od wybranych opcji.
Gdy zostało wybrane Polecenie menu:
16. Wybierz źródło polecenia oraz polecenie, które chcesz dodać do widoku, kliknij Dalej.
17. Nadaj poleceniu nazwę i opis oraz kliknij Dalej.
18. Wybierz ikonę dla polecenia i kliknij Dalej.
19. Jeżeli chcesz dodawać kolejne polecenia do widoku, zaznacz Uruchom tego kreatora ponownie i kliknij Zakończ. Zostanie ponownie uruchomiony ten sam kreator. Jeżeli nie zaznaczysz tego pola wyboru, kreator zakończy pracę.
Kolejną czynnością, którą opcjonalnie można wykonać jest ograniczenie elementów nawigacyjnych oraz menu wyświetlanych w konsoli. Aby to wykonać, uruchom stworzoną wcześniej konsolę w trybie autorskim oraz:
1. Z menu Widok wybierz Dostosuj…
2. Zaznaczając lub odznaczając poszczególne pola wyboru obserwuj jak zachowuje się wygląd konsoli. Dostosuj opcje do swoich wymagań i zatwierdź przyciskiem OK.
3. Z menu Plik wybierz Opcje i ustaw odpowiedni tryb pracy.
4. Zapisz konsolę.
Tak stworzoną i zapisaną konsolę można udostępnić użytkownikowi. Jest kilka metod udostępniania pliku konsoli jedną z wygodniejszych jest przesłanie pliku konsoli jako załącznika wiadomości e-mail. Po pobraniu pliku konsoli jedyną czynnością, jaką musi wykonać użytkownik jest jej uruchomienie.
Zdalna administracja
Aby ułatwić zarządzanie komputerami pracującymi w sieci, do systemu Windows XP została dodana usługa serwera oraz klienta terminali o nazwie Pulpit zdalny. Rozwiązanie to pozwala użytkownikowi pracującemu na innym komputerze na uzyskanie dostępu do sesji uruchomionej na jego komputerze. Dzięki tej funkcji administrator sieci w celu wykonania większości czynności nie musi przemieszczać się, wystarczy, że połączy się z odpowiednim komputerem, korzystając z klienta pulpitu zdalnego. Połączenie takie polega na wykorzystaniu komputera lokalnego jako terminalu do maszyny zdalnej. Podczas pracy z usługą Pulpit zdalny użytkownik wykorzystuje klawiaturę oraz pozostałe urządzenia wejścia w celu przekazania przez sieć informacji do komputera zdalnego, informacje zwrotne są natomiast wyświetlane na monitorze komputera lokalnego. Oznacza to, że użytkownik może połączyć się z domu ze swoim komputerem w pracy i pracować w środowisku identycznym z tym, które ma w pracy. Podczas pracy terminalowej można korzystać z wszystkich aplikacji zainstalowanych na komputerze świadczącym usługi pulpitu zdalnego. Dostępne są również wszystkie połączenia sieciowe oraz zasoby takie jak drukarki. Usługę pulpitu zdalnego obsługuje Windows XP w wersji Professional, aby możliwe było korzystanie z tej usługi, muszą być spełnione następujące warunki:
• Komputer zdalny musi być wyposażony w system Windows XP Professional i posiadać odpowiednie połączenie sieciowe z siecią internet lub LAN (ang. Local area network).
• Komputer lokalny (klient pulpitu zdalnego) z zainstalowanym systemem Windows 95 lub nowszym oraz aktywnym połączeniem do tej samej sieci, co komputer zdalny.
• Konto użytkownika z uprawnieniami niezbędnymi do korzystania z usługi pulpit zdalny, na komputerze zdalnym.
Konfiguracja Pulpitu zdalnego
Aby skonfigurować komputer zdalny do obsługiwania połączeń usługi Pulpit zdalny, wykonaj następujące czynności:
1. Kliknij Start, następnie prawym klawiszem myszy Mój komputer.
2. W menu podręcznym kliknij Właściwości.
3. Na karcie Zdalny zaznacz pole wyboru Zezwalaj użytkownikom na zdalne łączenie się z tym komputerem.
4. W oknie sesje zdalne kliknij OK.
5. Kliknij przycisk Wybierz użytkowników zdalnych…, następnie kliknij przycisk Dodaj… w celu dodania kont użytkowników, którzy będą mieli możliwość nawiązywania połączenia zdalnego.
Administratorzy automatycznie mają pozwolenie na dostęp zdalny.
6. Gdy wybrałeś kona użytkowników kliknij OK, aby zatwierdzić wybór.
7. Dwukrotnie kliknij OK.
By komputer lokalny mógł korzystać z usługi Pulpit zdalny, należy zainstalować oprogramowanie klienckie:
1. Włóż płytę CD Windows XP do napędu CD-ROM.
2. Na ekranie powitalnym wybierz Wykonaj zadania dodatkowe.
3. Kliknij Konfiguruj Podłączenie pulpitu zdalnego.
4. Postępuj zgodnie z wymaganiami kreatora instalacyjnego.
Wersję instalacyjną klienta Pulpitu zdalnego można pobrać ze strony internetowej: http://www.microsoft.com/windowsxp/pro/downloads/rdclientdl.asp.
Podłączanie do komputera zdalnego
1. Uruchom komputer i załoguj się do systemu.
2. Sprawdź czy Twój komputer ma aktywne połączenie z siecią, w której pracuje komputer zdalny, jeżeli nie należy ustanowić połączenie.
3. Kliknij menu Start, Wszystkie programy, następnie Akcesoria, kliknij menu Komunikacja i uruchom Podłączenie pulpitu zdalnego.
4. Kliknij przycisk Opcje>>, aby konfigurować dodatkowe opcje połączenia.
5. W polu komputer wpisz nazwę lub adres IP komputera zdalnego.
6. Wpisz w odpowiednie pola nazwę użytkownika, hasło oraz jeśli to potrzebne domenę.
7. Kliknij przycisk Podłącz.
Jeżeli wszystkie parametry zostały skonfigurowane poprawnie, zostanie nawiązane połączenie z komputerem zdalnym. Od tego momentu praca na komputerze zdalnym będzie przebiegała, jak gdyby był to komputer lokalny. Jedyną różnicą, zauważalną dla użytkownika, jest znajdująca się u góry pasek połączenia z nazwą serwera oraz przyciskami zarządzającymi oknem pulpitu zdalnego.
Dodatkowe parametry połączenia pulpitu zdalnego:
Oprócz wymaganych parametrów połączenia, użytkownik ma dostęp do szeregu dodatkowych ustawień połączenia z usługą pulpit zdalny. Aby wykorzystać w pełni możliwości funkcjonalne tej usługi, należy poznać jej możliwości. Na karcie Ekran użytkownik ma dostęp do ustawień ekranu pulpitu zdalnego. Wykorzystując suwak znajdujący się w górnej części okna, można zmienić rozmiar roboczy ekranu, natomiast aby ustawić ilość wyświetlanych kolorów podczas pracy zdalnej, należy wybrać z listy rozwijalnej odpowiednią wartość. Pole wyboru Wyświetl pasek połączenia w trybie pełnoekranowym określa, czy będzie wyświetlany pasek połączenia. Na karcie Zasoby lokalne znajdują się parametry podłączania zasobów lokalnych. Jeżeli komputer lokalny wyposażony jest w kratę dźwiękową i zależy użytkownikowi na poprawnym funkcjonowaniu dźwięku podczas pracy zdalnej, można zaznaczyć opcję Przenieś na ten komputer, która określa, że wszelkie żądania odtworzenia dźwięku zostaną przekierowane z komputera zdalnego na komputer lokalny. Podobnie można postąpić z innymi urządzeniami lokalnymi. Istnieje możliwość przekierowania dysków, drukarek i portów szeregowych komputera lokalnego do komputera zdalnego tak, aby podczas pracy zdalnej można było używać urządzeń lokalnych. Ustawienie Zastosuj kombinację klawiszy Windows definiuje sposób obsługi standardowych kombinacji klawiszy typu Alt+Tab. Jeżeli zostanie wybrane ustawienie Tylko w trybie pełnoekranowym (jest to ustawienie zalecane) lub Na komputerze zdalnym, to komputer będzie przesyłał kombinacje klawiszy do komputera zdalnego. W przypadku wybrania Na komputerze lokalnym kombinacje klawiszy nie będą przesyłane do maszyny zdalnej i zostaną wykonane lokalnie. Karta Programy pozwala na podanie ścieżki do programu, który zostanie uruchomiony na maszynie zdalnej zaraz po załogowaniu użytkownika. W przypadku gdy użytkownik wyłączy wskazany program, zostanie automatycznie rozłączony. Wydajność połączenia z pulpitem zdalnym można regulować na karcie Wrażenia, gdzie zostały zawarte parametry optymalizujące połączenie z komputerem zdalnym. Użytkownik może wybrać szybkość posiadanego łącza oraz parametry wyglądu pulpitu zdalnego.
Podłączenie pulpitu zdalnego można również wykorzystywać do zestawiania połączenia terminalowego z usługami terminalowymi Windows 2000 Serwer, ponieważ obie usługi używają tego samego protokołu komunikacyjnego RDP (ang. Remote desktop protocol).
Rozdział 9.
Monitorowanie i optymalizacja pracy systemu
Monitorowanie pracy takich elementów komputera jak pamięć operacyjna, procesor czy dysk, pozwala nie tylko diagnozować ewentualne problemy, ale również obserwować wpływ zmian w konfiguracji na wydajność komputera.
System Windows XP Professional (wersja Home Edition nie zawiera zaawansowanych narzędzi administracyjnych) zawiera zestaw narzędzi służących do monitorowania i konfiguracji pracy komputera. Menedżer zadań Windows umożliwia przeglądanie, uruchamianie i zamykanie programów i poszczególnych procesów, monitorowanie pracy sieci i zaradzanie sesjami użytkowników. Konsole Wydajność i Zarządzanie komputerem umożliwiają wykrycie i naprawienie problemów sprzętowych i programowych.
Poznajmy swój system
Informacje o systemie to zbiór danych o systemie operacyjnym, BIOS-ie, zainstalowanych aplikacjach i urządzeniach. Aby wyświetlić te informacje:
1. Z menu Start wybierz Uruchom...
2. W polu Otwórz: wpisz msinfo32. Zostanie wyświetlone okno pokazane na rysunku 11.1. Informacje o systemie można również wyświetlić wybierając kolejno menu Start | Wszystkie programy | Akcesoria | Narzędzia systemowe | Informacje o systemie.
3. Wybierając pozycję Podsumowanie systemu poznany takie dane jak: nazwa i wersja systemu operacyjnego, wersja systemu BIOS, lokalizacje katalogu Windows, rozmiar i położenie pliku wymiany, typ procesora.
4. Pozycja Zasoby sprzętowe umożliwia wyświetlenie listy urządzeń pogrupowanych wg wykorzystywanych zasobów takich jak: bezpośredni dostęp do pamięci czy przerwania programowe.
5. Pozycja Składniki zawiera bardzo dokładne dane o każdym urządzeniu podłączonym do komputera.
6. Pozycja Środowisko oprogramowania zawiera dane o konfiguracji systemu Windows, w tym dane o środowisku systemowym, sterownikach, usługach oraz o zarejestrowanych błędach w działaniu programów.
7. Wybierając pozycję Ustawienia internetowe poznamy dane o środowisku przeglądarki internetowej i jej konfiguracji.
8. Pozycja Aplikacje jest tworzona przez programy firmy Microsoft, takie jak pakiet Office. W poszczególnych podfolderach znajdziemy dane o najdrobniejszych aspektach środowiska pracy aplikacji wchodzących w skład pakietu.
Rysunek 11.2. Przeglądając informacje o systemie możemy poznać takie szczegóły jak lista stylów dostępnych w programie Word
Menedżer zadań Windows
Menedżer zadań Windows jest narzędziem dostarczającym informacji w czasie rzeczywistym o uruchomionych programach. Dostępne są również dane o czasie, który procesor „poświęcił” każdemu z programów oraz o ilości zarezerwowanej przez program pamięci. Możemy również zobaczyć, jakie procesy (systemowe i użytkownika) są uruchomione. Aby uruchomić Menadżer zadań Windows, naciśnij kombinację klawiszy Ctr+Alt+Del lub Ctr+Shift+Esc.
Proces jest programem uruchomionym w zarezerwowanym obszarze pamięci i wykonującym określone zadanie, np. dekompresującym pliki odczytywane z dysku. Niektóre aplikacje (aplikacje wielowątkowe) uruchamiają jednocześnie wiele procesów potomnych.
Wydajność
Zakładka Wydajność zawiera podstawowe dane o stopniu wykorzystania procesora i pamięci operacyjnej. Zaznaczając opcję Pokaż czas jądra dostępną w menu Widok dodamy do wykresu, zaznaczone czerwonym kolorem, dane o wykorzystania procesora przez procesy systemu Windows XP.
Sieć
Rozwiązywanie problemów związanych z przesyłaniem i odbieraniem danych w sieci warto rozpocząć od sprawdzenia informacji dostępnych na zakładce Sieć. Skala okna jest automatycznie dostosowywana na podstawie maksymalnej zarejestrowanej wartości monitorowanego parametru (na przykład, największej liczby odebranych i wysłanych bajtów w ciągu sekundy).
Wybierając z menu Widok pozycje Wybierz kolumny możemy określić, które parametry pracy karty sieciowej będą monitorowane i wyświetlane.
Użytkownicy
Na zakładce Użytkownicy możemy (o ile jesteśmy administratorem komputera lub członkiem grupy Administratorzy) zobaczyć informacje o sesjach innych użytkowników.
Naciskając przycisk Wyloguj wymusimy natychmiastowe zakończenie sesji wybranego użytkownika. W rezultacie uruchomione przez niego aplikacje zostaną zamknięte a nie zapisane dane — utracone.
Aplikacje
Na zakładce Aplikacje możemy zobaczyć listę uruchomionych przez nas programów.
Nawet administrator komputera nie zobaczy programów uruchomionych przez innych użytkowników. Informacja o tym, że inni użytkownicy pozostawili uruchomione w ramach swoich sesji programy dostępna jest na zakładce Użytkownicy.
Wyświetlenie listy uruchomionych programów powinno być pierwszym krokiem podejmowanym podczas spadku wydajności komputera. Za pomocą Menedżera zadań możemy nie tylko zobaczyć status uruchomionych programów, ale również:
- zakończyć nieodpowiadającą aplikację. W tym celu należy zaznaczyć wybrana aplikację i nacisnąć przycisk Zakończ zadanie.
- Przełączyć się pomiędzy aplikacjami. W tym celu należy zaznaczyć wybrana aplikację i nacisnąć przycisk Przełącz na.
- Uruchomić nową aplikację. Aby uruchomić nową aplikację wystarczy nacisnąć przycisk Nowe zadanie.... W rezultacie zostanie wyświetlone (dostępne również z menu Start) okno Otwórz:, w którym możemy wpisać nazwę programu.
- Poznać procesy uruchomione przez dany program. W tym celu należy kliknąć prawym przyciskiem myszy na wybranej aplikacji i z menu kontekstowego wybrać pozycję Przejdź do procesu.
Automatycznie zamykanie nieodpowiadających aplikacji
Możemy tak skonfigurować system, żeby nieodpowiadające aplikacje zostały automatycznie zamknięte. W tym celu:
1. Z menu Start wybierz Uruchom...
2. W polu Otwórz: wpisz regedit i naciśnij Enter.
3. Przejdź do klucza HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop i zaznacz pozycję AutoEndTasks.
4. Kliknij dwukrotnie na wybranej pozycji i zmień jej wartość z 0 na 1.
Ponieważ w ten sposób, jeżeli jakiś program nie „zdąży” odpowiedzieć w ciągu 20 sekund (domyślna wartość parametru WaitToKillAppTimeout), to zostanie automatycznie zamknięty, a my utracimy wszystkie nie zapisane dane, warto zwiększyć wartość tego parametru. Parametr WaitToKillAppTimeout znajduje się w tym samym podkluczu HKEY_CURRENT_USER\Control Panel\Desktop.
Procesy
Zakładka Procesy pozwala na wyświetlenie listy wszystkich uruchomionych w ramach sesji użytkownika procesów z podstawowymi informacjami o każdym procesie: wykorzystanym przez proces czasie procesora, liczbie zarezerwowanej pamięci operacyjnej i kontekście bezpieczeństwa, w ramach którego proces został uruchomiony.
Wybierając opcję Widok | Wybierz kolumny możemy zmodyfikować listę dostępnych o każdym uruchomionym procesie danych.
Zaznaczając opcję Pokaż procesy wszystkich użytkowników dodamy do listy informacje o procesach uruchomionych w ramach niezakończonych sesji innych użytkowników.
Klikając prawym przyciskiem myszy na wybranym procesie wywołamy menu kontekstowe, które umożliwi nam:
- zakończenie wybranego procesu,
- zakończenie wybranego procesu i wszystkich procesów uruchomionych przez ten proces,
- analizę kodu źródłowego wybranego procesu. Opcja ta jest dostępna, o ile dodatkowo zainstalowaliśmy debuger języka C++. W takim przypadku, po wybraniu opcji Debuguj uruchomione zostanie środowisko programistyczne i wyświetlony kod programu.
- zmianę priorytetu procesu. System Windows XP pracuje w trybie wielozadaniowości z wywłaszczaniem, co znaczy, że jednocześnie może być uruchomiona dowolna liczba aplikacji i żadna z nich nie będzie mogła „zawłaszczyć” dla siebie zasobów procesora. System, na podstawie priorytetów nadanych poszczególnym procesom, steruje dostępem aplikacji do procesora. Im wyższy priorytet procesu, tym rzadziej będzie on musiał „czekać” na dostęp do procesora.
Uruchamianie programów z wyższym priorytet nie przyspieszy ich działania na komputerze, na którym uruchomiona jest tylko ta aplikacja. Nadanie wyższego priorytetu ma sens tylko wtedy, gdy chcemy, aby jeden program pracował szybciej kosztem innych, równocześnie uruchomionych programów.
Zmienić priorytet programu możemy również poprzez uruchomienie go (na przykład utworzenie pliku nazwa_programu.bat) z priorytetem innym niż normalny. W tym celu:
1. Z menu Start wybierz opcję Uruchom...
2. W polu Otwórz: wpisz cmd i naciśnij Enter.
3. W wierszu polecenia wpisz Start nazwa_programu / parametr, gdzie parametrem może być jedna z wartości:
LOW — aby uruchomić program z najniższym priorytetem;
BELOWNORMAL — aby uruchomić program z priorytetem niższym niż normalny;
NORMAL — aby uruchomić program z normalnym priorytetem;
ABOVENORMAL — aby uruchomić program z priorytetem wyższym niż normalny;
HIGH — aby uruchomić program z wysokim priorytetem;
REALTIME — aby uruchomić program z najwyższym priorytetem.
Z priorytetem czasu rzeczywistego uruchamiane są najważniejsze dla pracy systemu procesy. Dlatego tylko administrator może uruchamiać aplikacje z tym priorytetem. Ponieważ aplikacje czasu rzeczywistego traktowane są jako równie „ważne”, jak kluczowe procesy systemowe, nawet administrator nie powinien korzystać z tego przywileju.
Wydajność i konserwacja
Jeżeli chcemy, aby system Windows XP pracował na naszym komputerze długo, wydajnie i stabilnie, powinniśmy okresowo uruchamiać zadania z kategorii Wydajność i konserwacja.
Po uruchomieniu Panelu sterowania i wybraniu kategorii Wydajność i konserwacja będziemy mieli dostęp do trzech zadań związanych z wydajnością systemu:
Dostosuj efekty wizualne
Po wybraniu zadania Dostosuj efekty wizualne na ekranie wyświetlone zostanie okno Opcje wydajności (rysunek 11.9). Zakładka Efekty wizualne pozwala na dostosowanie liczby wyświetlanych przez system efektów wizualnych do wydajności naszego komputera.
Wybierając opcję Niestandardowe będziemy mogli włączyć lub wyłączyć wybrane efekty.
Pozostawienie wybranej domyślnie opcji Niech system Windows wybierze optymalne ustawienia spowoduje automatyczne wybranie, na podstawie parametrów komputera, optymalnej liczby włączonych efektów.
Wybór jednej z dwóch kolejnych opcji spowoduje odpowiednio włączenie albo wyłączenie wszystkich efektów wizualnych.
Wybierając zakładkę Zaawansowane, będziemy mogli skonfigurować użycie procesora, pamięci oraz pamięć wirtualną. Użytkownicy stacji roboczych lub komputerów wolnostojących powinni zaznaczyć opcję Programy. W ten sposób uruchomiona aplikacja pierwszoplanowa będzie miała wyższy priorytet niż usługi uruchomione w tle, a system Windows dobierze rozmiar pamięci podręcznej tak, aby program działał z maksymalną szybkością.
Po naciśnięciu przycisku Zmień wyświetlone zostanie okno dialogowe Pamięć wirtualna.
Pamięć wirtualna jest zarezerwowanym obszarem na dysku twardym komputera, który może być wykorzystywany przez system i programy, tak jak zwykła pamięć RAM. Ponieważ średni czas dostępu do dysku twardego jest 1 000 razy większy niż do pamięci operacyjnej, trudno uznać pamięć wirtualną za funkcjonalny odpowiednik pamięci RAM.
Optymalny rozmiar pliku pamięci wirtualnej możemy obliczyć na podstawie ilości zainstalowanej w komputerze pamięci operacyjnej, według wzoru: rozmiar pliku = 1,5 * ilość pamięci RAM. Plik ten może być utworzony na dowolnej liczbie partycji dysku twardego. Aby nie dopuścić do fragmentacji tego pliku, należy ustawić rozmiar początkowy równy rozmiarowi maksymalnemu pliku.
Użytkownicy, których komputery wyposażone są w jeden dysk twardy (niezależnie od liczby utworzonych na nim partycji), powinni umieścić plik wymiany na tej samej partycji, na której jest zainstalowany system Windows. Natomiast użytkownicy komputerów wyposażonych w kilka dysków twardych powinni przenieść plik wymiany na dysk (lub dyski) niezawierające systemu operacyjnego.
Zwolnij miejsce na dysku twardym
Wybierając to zadanie możemy usunąć z wybranego dysku nieużywane lub tymczasowe pliki danych i programów. Po wybraniu dysku zostanie wyświetlone okno dialogowe pokazane na rysunku 11.10. Po zaznaczeniu typów plików, które mogą zostać usunięte, system usunie wybrane pliki przywracając wolne miejsce na dysku.
Rozmieść elementy na dysku twardym tak, aby programy uruchamiały się szybciej
Wybranie tego zadania spowoduje uruchomienie Defragmentatora dysków. Działanie tego programu zostało opisane w rozdziale 6. Zarządzanie danymi na dyskach NTFS.
Usługi
Niemały wpływ na wydajność komputera ma liczba uruchomionych automatycznie podczas startu systemu usług. W zależności od tego, które usługi systemowe rzeczywiście wykorzystujemy możemy zmienić tryb uruchomienia lub nawet wyłączyć niewykorzystywane przez nas usługi.
Przed wyłączeniem usługi dobrze jest wstrzymać jej działanie i ostrzec wszystkich użytkowników o wyłączeniu usługi. Usługa wstrzymana nie odpowiada na nowe żądania użytkowników (wyjątkiem są żądania programów uruchomionych przez administratora), ale nie rozłącza już istniejących użytkowników.
Zmiana sposobu uruchamiania usług
Aby zmienić typ uruchamiania wybranej usługi:
1. Z menu Start wybierz opcje Wszystkie programy | Narzędzia administracyjne | Usługi.
2. Dwukrotnie kliknij lewym przyciski